علی ملاقلیپور، كارگردان و فرزند زندهیاد رسول ملاقلیپور، در گفتوگو با رادیو فرهنگ، با انتقاد از سطحیشدن فضای فرهنگی و غلبه كلیپهای كوتاه و بیاعتبار، تأكید كرد :هنرمند باید همچون غواصی باشد كه برای یافتن «مروارید معنا» به عمق جامعه و مفاهیم فرو میرود. او با اشاره به مسئولیت اخلاقی فیلمساز در برابر ذهن میلیونها مخاطب، گفت به همین دلیل خیلی پشت سرعم فیلم نمیسازد و برای هر اثر، پژوهش و دقت ویژهای را شرط كار خود میداند.
علی ملاقلیپور، فیلمساز و فرزند مرحوم رسول ملاقلیپور، در رادیو فرهنگ، درباره نگاه خود به سینما، مسئولیت هنرمند و جایگاه هنر در تقویت وحدت ملی سخن گفت.
او در پاسخ به پرسشی درباره اینكه چرا سراغ سوژهها و مضمونهای سخت میرود، با تمثیل «غواصی» توضیح داد: برای اینكه جامعه از سطحزدگی بیرون بیاید، هنرمند باید غواصی كند. رفتن سراغ مفاهیم عمیق سخت است؛ مثل كاری كه یك غواص انجام میدهد. او باید رنج عمق را تحمل كند تا به مروارید برسد.
ملاقلیپور افزود: سادهگویی روی مفاهیم پیچیده، نشانه سطحیبودن نیست؛ هنر است. سعدی مفاهیم سنگین حكمت و معرفت را در جملاتی ساده و تصویری بیان میكند. سینما هم باید بتواند مفاهیم عمیق را در قالب قصهای ساده و قابل فهم به تصویر بكشد.
این كارگردان با انتقاد از افول مطالعه و سیطره فضای مجازی، وضعیت امروز فرهنگ را چنین توصیف كرد: در سالهای اخیر، در همه كشورها مردم كمتر كتاب میخوانند و بیشتر به فیلمها و نماهنگهای 30 ثانیهای رو آوردهاند؛ محتواهایی كه گاهی حتی اعتبارشان زیر سؤال است. نتیجه این میشود كه مردم به جای دانایی، تخیل دانایی دارند. سینما و سریال هم از این افول اندیشه و نویسندگی آسیب دیده است.
ملاقلیپور با تأكید بر اینكه «اندیشهمحوری» را جانمایه هر اثر خود میداند، گفت :حتی در آثار كودك نیز از طرح مفاهیم عمیق غافل نیستم در سریال كودكانهای مثل “كاراگاهان كوچك” ساعتها با نویسندهها مشورت میكنیم تا بفهمیم مفهوم وطن را چطور برای كودك توضیح بدهیم. نزدیكترین مثال مفهوم خانه و كاشانه است؛ اینكه اگر دزدی وارد خانه شود، دفاع از خانه وظیفه همه اعضای خانواده است.
او در بخش دیگری از گفتوگو درباره احساس رضایت پس از ساخت آثارش توضیح داد :بخشی از این رضایت از بازخورد تماشاگر میآید و بخش دیگر از بازنگری علمی و مطالعات بعدی و همیشه بعد از انتشار اثر، با مطالعه بیشتر از خودم میپرسم آیا حرف درستی زدهام یا نه. به همین دلیل تندتند فیلم نمیسازم. میترسم حرفی بزنم كه بعد بفهمم غلط بوده و صدها هزار یا میلیونها نفر آن را شنیده باشند.
ملاقلیپور با یادآوری توصیههای استادش، مرحوم بهزاد بهزادپور، گفت: ایشان همیشه میگفتند ذهن مردم تختهسیاه نیست كه هر وقت خواستی پاكش كنی. حرفی كه میزنی با زندگی مردم میماند و ممكن است روز قیامت میلیونها نفر از تو طلبكار باشند كه ما را گمراه كردی. نویسنده، شاعر و كارگردان باید هر روز حواسشان به آخرت خودشان باشد.
این فیلمساز درباره سابقه خود در سینما نیز توضیح داد :پیش از ورود به كارگردانی در حدود سی فیلم بهعنوان دستیار كارگردان و برنامهریز فعالیت كرده تا بهتدریج برای مسئولیت كارگردانی «پخته» شود.
در بخش پایانی برنامه، گفتوگو به نقش هنر در شكلگیری وحدت اجتماعی كشیده شد. ملاقلیپور با اشاره به حضور مردم در صحنه و دفاع از وطن، این همراهی را «بسیار ارزشمند» خواند، اما در عین حال گفت: وحدت ایجاد شده، اما انسجام كامل هنوز اتفاق نیفتاده و فاصله داریم. بخشی از جامعه در منطقه سكوت است؛ نه لزوماً بیتفاوت، بلكه شاید بهخاطر ناملایمات و تبعیضها هنوز آماده حضور نیست.
او برای گسترش دایره وحدت، به لزوم تنوع سلیقه در برنامههای میدانی اشاره كرد: اگر در میدانها فقط یك قالب و یك سبك اجرا شود، بخشی از جامعه احساس بیرونماندن میكند. ما خوانندههای متعددی داریم كه درباره وطن با زبان امروزی و سنگین میخوانند. اگر میدانها میزبان این صداهای متنوع باشند، دایره وحدت بزرگتر میشود.
این گفتوگو با گرامیداشت نام رسول ملاقلیپور و آرزوی توفیق برای علی ملاقلیپور به پایان رسید.
رادیوفرهنگ را روی موج اف ام ردیف106 مگاهرتز بشنوید
