از ساعت به مدت

نگاهی به ثبت ملی سنت « دم‌دم سحری» در « هفت اورنگ» رادیو فرهنگ

« هفت اورنگ» رادیو فرهنگ امشب ( 17 فروردین ماه) میزبان «سودابه معموری»؛ مسئول ثبت آثاراستان بوشهر است و با وی گفت و گو شود.

1401/01/17
|
10:51

مردم استان بوشهر در ماه مبارك رمضان علاوه بر برنامه های معنوی عمومی از جمله پیشوازی از ماه رمضان، آیین های خاص مقابله خوانی قرآن كریم ، دم دم سحری، آبی بنوش، گلی گشو، عید تلخك و سینه زنی سنتی را برگزار می كنند.
با وجود گذشت قرن ها از این آیین های كهن اما در استان بوشهر بویژه در محله های قدیمی شهرها برگزاری این آیین ها هنوز پا برجاست.
دربرنامه هفت اورنگ كه به معرفی ثبت ملی و جهانی میراث ناملموس ایران زمین اختصاص دارد؛ این هفته به موضوع ثبت ملی سنت دیرینه دم دم سحری به عنوان یكی از میراث فرهنگی ناملموس پرداخته می شود .
دم دم سحری ماه رمضان' یكی از آیین های سنتی و قدیمی استان بوشهر است كه بیشتر در محله های قدیمی این شهر (چهار محل) برای بیدار شدن روزه داران مورد استفاده قرار می گرفته است.
در قدیم امكاناتی مانند ساعت زنگ دار، تلفن همراه و رادیو و تلویزیون نبود كه مردم را برای سحر بیدار كند به همین دلیل عده ای با صدای دمام اقدام به بیدار كردن مردم می كردند.
واژه دُم دُم سحری در اصل دَم سحری است یعنی دَم سحر، وقت سحر یا نزدیك به سحر است افرادی كه دم دم سحری اجرا می كردند به طور معمول سه تا چهار نفر بوده اند كه به صورت گروهی شعرهایی در وصف ماه رمضان می خواندند.
در قدیم با آواز دم دم سحری سازی زده نمی شد، فقط دعایی خوانده می شد و با تك تك زدن (دق الباب) چون همه درهای منازل از جنس چوب بود مردم را در هنگام سحر با دق الباب بیدار می كردند و بعدها كم كم دمام به عنوان یكی از آلات موسیقی به آن اضافه شد.
شعرهایی كه در این آئین خوانده می شود شامل محمد یا رسول الله، علیاً یا ولی الله، السلام السلام یا شهر رمضان یا شهر صیام علیك السلام، هذا شهر المغفره یا شهر مبروك علیك السلام، آمنك الله بالله اَسكنك الله جنه، رحیم الله لدنهُ، جمیعاً النّار و العذاب، عبادالله ذكرالله یرحم كم الله، لا اله الا الله، یاایهاالمومنون، یا ایها المسلمون است.
علاوه براین شعر فارسی آن نیز با این عبارت 'خداوندا تو ستاری، همه خوابند تو بیداری، به حق خود كه بیداری، همه عالم نگه داری 'ˈ در این آئین خوانده می شود.
هم اكنون در بعضی از محله های قدیمی شهر بوشهر ازجمله محله دهدشتی، كوتی، بهبهانی، شنبدی، جبری و برخی از محله های قدیمی دیگر هنوز آیین دم دم سحری برگزار می شود.
نوازندگان این نوع موسیقی به طور معمول از یك ساعت و نیم قبل از اذان صبح، در كوچه ها شروع به نواختن می كنند و 10 تا 15دقیقه قبل از اذان به كار خود پایان می دهند.
خوردن سحری نوازندگان بیشتر قبل از نواختن دم دم سحری است و چند دقیقه قبل از اذان صبح كه به خانه می رسند، آب یا نوشیدنی می نوشند تا درطول روز دچار تشنگی نشوند.

برنامه هفت اورنگ را به همت گروه ادب و هنر به تهیه كنندگی حسین رحمانی، اجرای كارشناسی، نویسندگی و پژوهش ، ‌مشاور محتوایی سید حامد موسوی، ساعت 21:00برروی موج اف ام ردیف 106مگاهرتز از رادیو فرهنگ بشنوید .

دسترسی سریع
گالری تصاویر