حجتالاسلام والمسلمین دینپرور با تأكید بر دشواری ترجمه كلام امیرالمؤمنین علی(ع) بیان كرد: كلام حضرت در اوج فصاحت، بلاغت، حكمت و معرفت است و انتقال این ویژگیها به زبان فارسی كار آسانی نیست؛ با این حال، ترجمه برای انتقال مفاهیم بلند و زیباییهای ادبی نهجالبلاغه ضروری است.
حجتالاسلام والمسلمین سید محسن دینپرور، مدیرعامل بنیاد نهجالبلاغه، در برنامه «ققنوس» رادیو فرهنگ با تشریح جایگاه نهجالبلاغه در میراث اسلامی، به تاریخ تدوین، ترجمهها و تلاشهای جدید برای گسترش خوانش عمومی این اثر ماندگار پرداخت.
وی نهجالبلاغه را یكی از مهمترین میراثهای مكتوب اسلامی دانست و گفت: نهجالبلاغه مجموعهای است كه هم از نظر بلاغت و ادب جایگاهی ممتاز دارد و هم دربردارنده آموزههای سیاسی، اجتماعی، اخلاقی و معنوی امیرالمؤمنین علی(ع) است. این اثر توسط عالم بزرگ شیعه، سید رضی، كه فقیه، ادیب و محدث بود، در قرن چهارم هجری گردآوری شد. تولد سید رضی در سال 359 هجری و وفات او در سال 406 هجری قمری است و تدوین نهجالبلاغه در دوران حكومت شیعی آلبویه صورت گرفت.
مدیرعامل بنیاد نهجالبلاغه با اشاره به لایههای مختلف این كتاب افزود: نهجالبلاغه از یك سو میراث كلام علوی و جلوهگاه اوج فصاحت و بلاغت امیرالمؤمنین علی(ع) است و از سوی دیگر، با گزینش هوشمندانه خطبهها، نامهها و كلمات قصار توسط سید رضی، نقش مهمی در تثبیت اندیشه سیاسی امام علی(ع) و بازنمایی عدالت علوی در برابر انحرافات تاریخی ایفا كرده است.
وی در ادامه به موضوع ترجمه نهجالبلاغه پرداخت و گفت: متن اصلی نهجالبلاغه به زبان عربی است، اما تاكنون ترجمههای متعددی، بهویژه به زبان فارسی، از آن انجام شده است. بیشترین ترجمهها، چه بهصورت كامل و چه گزیده، به زبان فارسی بوده و پس از آن ترجمههایی به زبانهای انگلیسی، اردو، فرانسوی و دیگر زبانها صورت گرفته است. هر یك از این ترجمهها ویژگیهای خاص خود را دارد.
حجتالاسلام والمسلمین دینپرور با تأكید بر دشواری ترجمه كلام امیرالمؤمنین علی(ع) اظهار كرد: كلام حضرت در اوج فصاحت، بلاغت، حكمت و معرفت است و انتقال این ویژگیها به زبان فارسی كار آسانی نیست؛ با این حال، ترجمه برای انتقال مفاهیم بلند و زیباییهای ادبی نهجالبلاغه ضروری است.
وی درباره آغاز ترجمههای فارسی نهجالبلاغه گفت: درباره نخستین ترجمهها میان پژوهشگران اختلاف نظر وجود دارد. یكی از كهنترین متون ترجمهشده، متعلق به قرن پنجم یا ششم هجری است كه نسخهای با تاریخ كتابت 973 هجری دارد و برخی محققان معتقدند اصل ترجمه آن به قرن پنجم بازمیگردد. حتی احتمال داده شده كه این ترجمه به صاحب تفسیر، فخر رازی، تعلق داشته باشد.
مدیرعامل بنیاد نهجالبلاغه با مرور آثار بعدی افزود: پس از آن، آثاری چون «منهج الفصاحه فی شرح نهجالبلاغه» از جلالالدین شرفالدین الهی اردبیلی (متوفای 950 هجری) و سپس «تنبیه الغافلین و تذكره العارفین» از ملا فضلالله كاشانی در زمره آثار مهم قرار میگیرند.
وی با اشاره به ترجمههای معاصر نهجالبلاغه گفت: در دوران معاصر ترجمههای متعددی در دسترس است؛ از جمله ترجمه مرحوم جواد فاضل كه بسیار روان و خواناست، ترجمه و شرح مرحوم فیضالاسلام كه بارها چاپ شده، ترجمه مرحوم آیتالله طالقانی، آثار مرحوم اسدالله مبشری، محسن فارسی، احمد سپهری خراسانی، ترجمهای كه زیر نظر آیتالله العظمی مكارم شیرازی منتشر شده و نیز ترجمههای مرحوم علامه محمدتقی جعفری و مرحوم دكتر سید جعفر شهیدی كه هر یك ویژگیهای خاص خود را دارند.
حجتالاسلام والمسلمین دینپرور در پاسخ به این پرسش كه خوشخوانترین ترجمه نهجالبلاغه برای عموم مردم كدام است، تصریح كرد: ذوقها و سلیقهها متفاوت است، اما در مجموع حدود 50 ترجمه فارسی از نهجالبلاغه وجود دارد و میتوان گفت ترجمه مرحوم فیضالاسلام و ترجمه مرحوم استاد عبدالمحمد آیتی از خوشخوانترین ترجمهها برای عموم مخاطبان به شمار میروند.
وی در بخش پایانی سخنان خود از اجرای طرحی جدید خبر داد و گفت: برای تسهیل و آسانسازی خواندن نهجالبلاغه، طرحی با عنوان «نهجالبلاغه همراه» را پیگیری كردهایم. در این طرح، متن فارسی نهجالبلاغه در 12 جزء مستقل و قابل حمل منتشر میشود تا خانوادهها، دانشجویان، طلاب، محافل دانشگاهی، مساجد و علاقهمندان بتوانند بهصورت جمعی به مطالعه و خوانش كلام امیرالمؤمنین علی(ع) بپردازند.
مدیرعامل بنیاد نهجالبلاغه افزود: برای هر جزء عنوانی متناسب انتخاب شده است؛ از جمله «راز آفرینش» برای خطبههای 1 تا 32، «حكومت برای عدالت» برای خطبههای 33 تا 82، «اندیشه و بیاندیشید»، «نیایش و زندگی»، «آینده بشریت»، «طاووس»، «در وصف پارسایان»، «روایتی از هماورپب انسان با ابلیس»، «كارگزاری امانتی الهی است» و در نهایت «فرمان مالك اشتر» كه بهعنوان منشوری جهانی و راهگشا برای زندگی فردی و اجتماعی در طول تاریخ شناخته میشود.
