صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

ارسطو در شهر استاگیرا به سال 384 ق. م در خاندانی که نسل اندر نسل پیشه پزشکی داشتند، متولد شد. او در سن هفده سالگی، بعد از مرگ پدر و مادر، به شهر آتن رفت، و در در زمره شاگردان افلاطون درآمد، و تا زمان مرگ استاد خود -یعنی بیست سال-

نویسنده : علی شالچیان

ارسطو در سن هفده سالگى، بعد از مرگ پدر و مادر، به شهر آتن رفت، و در در زمره شاگردان افلاطون درآمد، و تا زمان مرگ استاد خود -یعنى بیست سال-در خدمت او بود.
در سال 343 ق. م فلیپ مقدونى او را نزد خود خواند، و به تعلیم و تربیت فرزند خود، اسکندر، گماشت. تا اینکه اسکندر به قصد فتوحات، عازم مشرق شد؛ و از این رو، ارسطو به آتن بازگشت، و مدرسه مشهور خود را در کنار معبد آپولون لوکى تأسیس کرد.
چون ارسطو به هنگام بحث و گفتگو با شاگردان خود، راه مى رفت، فلسفه او به "فلسفه مشّاء" شهرت یافته است. بعد از مرگ اسکندر، حزب مخالف مقدونیه نیرومند شد، و ارسطو به سبب ارتباطى که با اسکندر و مقدونیان داشت، مورد خشم مردم آتن واقع شد. وی ریاست مدرسه را به دوستش تئوفراستوس واگذاشت، و خود به خالکیس، از شهرهاى ائوبویا، نزد یکى از دوستانش رفت؛ و در آنجا در سال 322 ،در سن 62 سالگى، وفات یافت.
ارسطو پیش از آنکه به بناى فلسفه خود آغاز کند، مذاهب پیش از خود را مورد نقد قرار داد، و دید که پیشینیان در برخى موارد به حقیقت رسیده اند و در برخى دیگر راه گم کرده اند. متفکران نخستین یونان کائن (هستی) را در عناصر مادى منحصر ساخته بودند، ولى از تفسیر بارزترین چیزى که در عالم وجود است، یعنى وحدت و نظام، عاجز مانده بودند. حکمایى که پس از ایشان آمدند، دریافتند که ماده نمى تواند همه چیز را تفسیر کند. از این رو، انباذقلس حب و بغض، و هرقلیطوس، کلمه، و انکساغورس عقل را در آن داخل کردند، ولى همه آن ها از این عوامل فاعله (اثرگذار) قوایى آلى (ابزارگونه) و ستیزه جو ساخته بودند.
فیثاغورس و افلاطون به وجود قوایى روحانى معتقد شدند، و نزدیک بود که به سرمنزل حقیقت برسند، ولى بدان نرسیدند. افلاطون مى خواست کائنات را به مُثُلى که قائم به ذات خود هستند تفسیر کند، ولى از راه دور افتاد؛ زیرا تفسیر شیء، به چیزی که خارج از اوست نشاید. دیگر آنکه مَثَل-که اجناس کلی اند-خارج از ذهن ما یافت نشوند.
همچنین فیثاغورس وقتى به تفسیر کائنات مادى، از طریق خصایص ریاضى که جز مفاهیم ذهنى نیستند پرداخت، در کار خود توفیق نیافت؛ زیرا همان طور که براى مُثُل-که قائم به ذات باشند-در خارج از ذهن وجودى نیست، همچنین براى اعداد، خارج از اشیاء معدود، وجودى نخواهد بود. ارسطو متوجه این اشکالات شد.
ارسطو همچنین متوجه شد که جدایی ناپذیری ماده و صورت موجب می شود که هیچ گاه با ماده ای اولیه روبرو نشویم . بدین ترتیب مادة المواد از نظر ارسطو امری کاملا ذهنی است و وجود خارجی ندارد. او این چنین نظریات فیلسوفان قبل از خود را در مورد مادة المواد مانند هوای طالس، آب آناکسیمنس، یا جزء لایتجزا یا همان اتم دموکریتوس و بالاخره مُثُل افلاطون را مردود شمرد.
به نظر ارسطو، برای دگرگونی هایی که در اطراف ما رخ می دهد چهار علت اولیه وجود دارد: الف- علت مادی(آنچه ماده شیء را تشکیل می دهد) ب- علت صوری (شکل هر چیز) ج- علت فاعلی یا محرکه که اسباب تغییر را فراهم می آورد ؛ مانند نقش نجار در تبدیل چوب به صندلی . د- علت غایی که همه تغییرات برای تبدیل صورت به آن انجام می شود . هر چند برای صورت گرفتن هر تغییر همه این عوامل لازم هستند ولی با کمی دقت متوجه نوعی اتحاد در سه علت آخر می شویم . در حالی که علت صوری و غایی به میزان زیادی همخوانی دارند علت فاعلی یا محرکه هم مانند شوق و میل و کششی است در راستای علت صوری و غایی.
ارسطو نیز مانند افلاطون -ولی به گونه ای دیگر- وجود را دارای سلسه مراتب می دانست و نیز باز مانند او در سلسله مراتبش دچار نوعی کمال گرایی به شیوه ای متفاوت از افلاطون بود. برای مثال او به سلسه مراتبی از جماد - نبات – حیوان – انسان معتقد بود که در این سلسه مراتب در هر مرحله وجود کمالی می یابد و به درجه بالاتری صعود می کند.
به عقیده ارسطو وجه تمایز و برتری انسان نسبت به حیوان عقل اوست پس عقلانیت یکی از بالاترین درجات کمال است. در این رده بندیِ ارسطو، عقل مجرد و صرف، که کاملا در حالت صورت و فعل است نه به شکل ماده و هیولی، در قله قرار دارد.

مرتبط با این خبر

  • سفرنامه ی دن گارسیا فیگوئرا

  • آثار کاخ گلستان از موزه لوور فرانسه برگشت

  • «زبان فارسی »

  • « حسرت »

  • درباره فیلم سینمایی «خاله قورباغه» بیشتر بشنوید

  • فرهنگ و اداب و رسوم مردم ایلام

  • دوازدهمین جشنوارۀ ملی موسیقی جوان زیر ذره بین دست به نقد

  • گپ و گفتی صمیمانه با مسعود اسکویی گوینده پیشکسوت رادیو

  • عجیب ترین موزه های جهان را بشناسید

  • ((برچسپ )) را از رادیو فرهنگ بشنوید