شب نخست چهلویكمین جشنواره بینالمللی موسیقی فجر، در ویژهبرنامه «پنجگاه» رادیو فرهنگ، با نگاهی تحلیلی و میدانی به اجراها، سیاستگذاریها و دغدغههای موسیقی ایران همراه شد؛ شبی كه از تالار وحدت تا استودیو، صداهایی از موسیقی دستگاهی، موسیقی كودك، عدالت فرهنگی و آینده جشنواره به گوش رسید.
آغاز جشنواره از تالار وحدت؛ موسیقی دستگاهی روی صحنه
حمیرا فراتی گزارشگر برنامه «پنجگاه»، در بر زنده از تالار وحدت، آغاز رسمی چهلویكمین جشنواره موسیقی فجر را اعلام كرد؛ جشنوارهای كه از 20 بهمن آغاز شده و تا 26 بهمن ادامه دارد و اجراهای آن در تالارها و سالنهای مختلف تهران در حال برگزاری است.
در نخستین شب، اركستر صدا و سیما با اجرای موسیقی دستگاهی، به رهبری كامران همتپور، روی صحنه تالار وحدت رفت. همتپور كه همزمان رهبری اركستر و نوازندگی ساز را بر عهده داشت، درباره این اجرا به فراتی كه با وی گفتگو می مرد توضیح داد : قطعاتی در دستگاه شور و آوازهای ابوعطا و بیات اصفهان انتخاب شدهاند؛ آثاری آشنا برای گوش مخاطب، با آواز استاد حسن شاعری و همراهی گروهی هشتنفره از نوازندگان.
دغدغه موسیقی اصیل؛ فراتر از جشنوارهها
كامران همتپور در گفتوگو با «پنجگاه» با تأكید بر جایگاه موسیقی ایرانی، از كمبود حمایت مستمر از موسیقی سنتی و نواحی انتقاد كرد و گفت موسیقی نباید صرفاً به جشنوارهها محدود شود. او تأكید كرد كه هنرمندان، بهویژه در حوزه موسیقی نواحی، نیازمند حضور مداوم روی صحنه هستند؛ چرا كه با از دست رفتن هر هنرمند، بخشی از میراث شنیداری كشور بدون جایگزین از میان میرود.
وی با اشاره به استقبال گسترده از موسیقی نواحی ایران در خارج از كشور، خواستار همراهی رسانهها، بهویژه رادیو و تلویزیون، برای معرفی عمیقتر موسیقی اصیل ایرانی به كودكان، نوجوانان و عموم مردم شد و تأكید كرد كه موسیقی پاپ، برخلاف موسیقی ریشهدار ایرانی، نیازمند حمایت ساختاری نیست.
جشنواره فجر و مسئولیت اجتماعی؛ «تماشاگران امید»
در ادامه برنامه، بابك رضایی، مدیركل دفتر امور موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در گفتگو با «پنجگاه» به تشریح رویكردهای جشنواره پرداخت. او با اشاره به دشواریهای برگزاری جشنواره، حضور متنوع گروهها و هنرمندان را معنادار دانست و از اجرای طرح «تماشاگران امید» بهعنوان یكی از جلوههای مسئولیت اجتماعی جشنواره نام برد.
به گفته رضایی، این طرح با هدف میزبانی از توانیابان و افراد دارای معلولیت، برای نخستین بار در حوزه موسیقی و در قالب جشنواره فجر اجرا شده و سالنهای اجرا در شبهای جشنواره میزبان این گروهها هستند؛ اقدامی كه میتواند به تداوم عدالت فرهنگی در رویدادهای هنری منجر شود.
توجه ویژه به موسیقی كودك و آموزش
مدیركل دفتر موسیقی همچنین از تمركز ویژه جشنواره امسال بر موسیقی كودك خبر داد. به گفته او، اجراهای ویژه كودكان در سالن سوره و در نوبت صبح، با حضور دانشآموزان تهرانی برگزار شده و با شور و مشاركت بالای كودكان همراه بوده است. رضایی هدف این بخش را آشنایی كودكان با موسیقی علمی، اصول فنی و موسیقی اصیل ایرانی دانست و تأكید كرد كه در سالهای گذشته، موسیقی رسانهای كودكان بیشتر به سمت موسیقی پاپ سوق پیدا كرده است.
او با اشاره به «سند ملی موسیقی» و مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، از نبود منع قانونی برای نمایش ساز در رسانه ملی سخن گفت و ابراز امیدواری كرد كه زمینه برای پخش اجراهای موسیقی ایرانی از تلویزیون بیش از پیش فراهم شود. همچنین، هماهنگی با وزارت آموزش و پرورش برای گنجاندن آموزش موسیقی بهعنوان یك اصل تربیتی، از دیگر محورهای مورد تأكید رضایی بود.
سیاستگذاری جشنواره؛ تمركز بر اجرا
در بخش دیگری از برنامه، آرش امینی، دبیر چهلویكمین جشنواره بینالمللی موسیقی فجر، درباره رویكردهای این دوره توضیح داد؛ او با اشاره به عنوان بینالمللی جشنواره، گفت در این دوره تلاش شده تمركز اصلی بر كیفیت اجراها باشد و برخی بخشهای جانبی كاهش یابد تا توجه بیشتری به صحنه و مخاطب معطوف شود.
امینی همچنین از توجه به نسل جدید، احترام به پیشكسوتان موسیقی و یادكرد از هنرمندان درگذشته بهعنوان سرمایههای فرهنگی كشور یاد كرد و روند چندماهه برنامهریزی، فراخوان و انتخاب گروهها را تشریح كرد؛ فرآیندی كه از تابستان آغاز شده و با مشاركت هیئت انتخاب و شورای سیاستگذاری به مرحله اجرا رسیده است.
تحلیل جشنواره از نگاه كارشناس موسیقی
امیر شهابی، كارشناس موسیقی، نیز در گفتوگو با شهاب شهرزاد، جشنواره موسیقی فجر را فرصتی برای بازخوانی سیاستهای موسیقی كشور دانست. او با اشاره به عنوان «بینالمللی» جشنواره، بر لزوم تعریف دقیقتر این بخش و پرهیز از حضور صرفاً اسمی گروههای خارجی تأكید كرد و گفت كیفیت اجراها و هویت موسیقایی، باید اولویت اصلی جشنواره باشد.
اعلام برنامههای روز اول جشنواره
در بخش خبری «پنجگاه»، برنامههای روز نخست جشنواره نیز اعلام شد؛ از جمله اجراها در تالار رودكی، تالار سوره با محور موسیقی كودك و نوجوان، فرهنگسرای بهمن و اریكه ایرانیان. در این گزارش تأكید شد كه سبد شنیداری جشنواره امسال متنوع است و موسیقی كودك، موسیقی نواحی و موسیقی دستگاهی، حضور پررنگی در آن دارند.
«پنجگاه»؛ صدای جشنواره برای مخاطب
ویژهبرنامه «پنجگاه» رادیو فرهنگ، در شب نخست جشنواره موسیقی فجر، ساعت 22 به تهیه كنندگی یلدا احتشامی كارشناسی امیر شهابی اجرای شهاب شهرزاد با تركیب گزارش میدانی، گفتوگوهای تحلیلی و پخش صدای زنده سالن، روایتی جامع از حالوهوای جشنواره ارائه داد؛ روایتی كه از اجراهای صحنهای فراتر رفت و به دغدغههای بنیادین موسیقی ایران، آموزش، رسانه و مسئولیت اجتماعی پرداخت.
