برنامه «كیمیای كلمات» جمعه 20 خرداد با موضوع معرفی و بررسی كتاب خاقانی شروانی به قلم دكتر كزازی از رادیو فرهنگ پخش می شود.
دكتر بهرام پروین گنابادی (پژوهشگر، نویسنده و منتقد ادبی) كارشناس مجری برنامه در این قسمت از كیمیای كلمات، به نقد و بررسی معرفی كتاب خاقانی شروانی به قلم دكتر كزازی از سری كتابهای از ایران چه میدانیم میپردازد.
بسیاری از ایرانیان، خاقانی– شاعر بزرگ سده ششم هجری– را با قصیده «ایوان مداین» میشناسند. شاعر پس از بازگشت از سفری دور و دراز، به تیسفون میرسد و بر جای ماندههای طاق كسرای انوشیروان را میبیند و قصیدهای جاودانه و پندآموز درباره آن میسراید. «هان ای دل عبرت بین از دیده عبر كن، هان ...». اما جایگاه خاقانی بلندتر از آن است كه تنها با همین یك قصیده شناخته شود. او صاحب دیوان، كتابها و نوشتههایی است كه در تاریخ زبان فارسی كم مانند هستند؛ اما به سبب زبان دشوار و دیریاب او، فهم آن آثار برای همگان امكانپذیر نیست. پس ناگزیر، شهرت او در همان محدوده استادان و دانش آموختگان باقی میماند.
دكتر میرجلالالدین كزازی كه پیشتر درباره خاقانی و شعر او كتابهایی چند منتشر كرده است، در كتاب «خاقانی شروانی» از مجموعه از ایران چه میدانم؟» (دفتر پژوهشهای فرهنگی) با روایتی داستانگونه و دلنشین، خواننده را با رویدادهای زندگی خاقانی و اوج و فراز شعر او آشنا میكند و كارنامه ادبی او را نزد خوانده باز میگشاید تا زمینه آشنایی گسترده و ژرفتر او را با این سخنور استاد فراهم سازد.
پایه كتاب «خاقانی شروانی» بر یك پیشگفتار، چهار فصل كوتاه با عنوان «نام و نشان، برنایی و بالندگی»، «زندگی در شروان»، «تحفهالعراقین و سفرهای خاقانی» و «خاقانی و سخن پارسی» و یك سخن پایانی گذاشته شده است. در هر بخش نیز شواهدی از شعر خاقانی، برای استناد به گفتهها، آورده شده و توضیحات لازم در پینوشتها بیان شده است.
كزازی در آغاز به ارزش و اهمیت سخن خاقانی اشاره میكند و شیوه شاعری او را برمیشمارد، در فصل نخست كتاب، خواننده با نام و نشان خاقانی و روزگار برنایی و بالندگی او آشنا میشود. در این فصل از زادگاه، زادسال، پیشه پدری و یاریهای دیگران به خاقانی و ستایش استادان سخنور از شاعر جوان، سخن به میان میآید.
خواننده در فصل دوم كتاب از گذران زندگی خاقانی آگاه میشود،فصل سوم كتاب به سفرهای خاقانی و كتاب «تحفه العراقین» او اختصاص داردوفصل پایانی كتاب دكتر كزازی درباره سنجش شعر این شاعر و ماجرای دشمنی «مجیر بیلقانی» با خاقانی است.
برنامه كیمیای كلمات كاری از گروه كتاب رادیو فرهنگ است كه جمعهها ساعت 13:30 به بررسی متون كهن ادب فارسی و پژوهشها و كتابهایی كه در زمینه این آثار نگاشته شده، اختصاص دارد.
این برنامه به تهیه كنندگی «فریده گودرزی» برروی موج اف ام ردیف 106 مگاهرتز از رادیو فرهنگ پخش میشود.