ساخت و مناسبات كتاب كودك در ایران

16 مهر ماه برابر با هشتم اكتبر مصادف بود با روز جهانی كودك.به همین مناسبت محمدجواداحمدی نیا كارشناس مجری برنامه ی رادیو كتاب باكیانوش غریب پورطراح گرافیك وتصویر ساز درباره ی تاریخ كتاب كودك به گفتگو نشستند .بخش هایی از این گفتگو را بخوانید.

1398/07/17
|
16:01

محمد جواد احمدی نیا در آغاز بحث گفت : امروز قصد داریم درباره ی ساخت و مناسبات تدوین یك كتاب كودك در ایران در گستره ی تاریخی گفتگو كنیم .
كیانوش غریب پور طراح گرافیك و تصویر ساز درباره ی تاریخ تصویر گری كتاب و گستره ی تاریخی آن گفت : در سالهای دور تفكیك ویژه ای میان كتاب كودك و كتاب عمومی وجود نداشت .به تدریج كتاب كودك به جریانی مجزا در دل صنعت نشر و ادبیات فارسی تبدیل شد . به همین سبب هر چه دورتر می رویم از نظر تصویر گری بین تصویر كودك بزرگسال تفاوت ویژه ای نمیبینیم اما هر چه به دوران معاصر نزدیك تر می شویم از اوایل دهه ی 40 این جریان به دلیل حضور نوعی آموزش در صنعت نشر ایران به تدریج شكل خاصی به خود می گیرد و به یك رگه ی روشن در صنعت نشر می شود .
غریب پور در ادامه اظهار داشت : اگر بخواهیم نقطه ی مبدایی را برای تاریخ كتاب كودك در ایران در نظر بگیریم باید بگویم حدود و شصت و شش سال پیش با حضور انتشارات فرانكلین جریان نویی در تصویر گری كتاب كودك در ایران پدید آمد .
غریب پور خاطر نشان كرد : انتشارات فرانكلین برای آموزش صنعت نشر در ایران و تامین كتاب برای آموزش و پرورش تاسیس شد كه چهره های قوی را تربیت كرد و این افراد پس از مدتی به جریان مترقی تر كانون پرورش فكری كوكان پیوستند .
در آن زمان دو جریان شكل گرفت جریان زندگی مدرن و سبك زندگی مورد علاقه ی آن دوران شبیه غربی ها شده بود و به همین سبب این سبك غربی به سادگی در كتابهای ن دوران قابل مشاهده بود اما به سرعت و با شكل گیری گرایش هایی در دهه ی 50 این جریان از جهت هنری و اجتماعی مورد نقد قرار گرفت .
غریب پور در ادامه درباره ی جریانی كه كه در كانون پرورش فكری كودكان شكل گرفت خاطر نشان كرد : جریانی كه در كانون پرورش فكری كودكان شكل گرفت جریانی نخبه گرا بود و كانون به عنوان یك سرمنشاء كاملا درخشان در تصویرگری آغاز به كار كرد . در حقیقت پدید ه ی كتاب كودك در ایران از كانون پرورش فكری كودكان آغاز شد .

محمد جواد احمدی نیا كارشناس مجری برنامه در ادامه درباره ی سیر تاریخی كتاب كودك در ایران اظهار داشت : از زمانی كه صنعت نشر وارد كشور ما شد گونه ها و ژانرهای مختلف ادبی را در ایران شاهد بودیم . كه بسیار مورد توجه قرار داشتند . ژانرهایی مثل ژانر مذهبی ، ژانر ادبیات كلاسیك با تكیه بر شاهنامه ، خمسه و آثار سعدی و سپس هر چه زمان گذشت شاهد ادبیات عامیانه و ترجمه شدیم .
پس از جنبش مشروطه ، فضا یاز تر و توجه به كتابهای حوزه های مختلف بیشتر شد . و افرادی چون میرزا ابراهیم خان عكاس باشی در چندین سفر كه همراه مظفرالدین شاه به فرنگ رفت تجهیزاتی را با خود به ایران آورد و كتاب اخلاق مصور را هم نوشت و تصویر گری كتاب را نیز خود انجام داد . این افراد باعث شدند جریان كتابهای كودكان در ایران باز تر شوند .
با به وجود آمدن دارالفنون همه چیز به صورت آكادمیك تر پیش رفت . مثلا افرادی به نام میرزا رضا خان مهندس یا عبدالغفار نجم الملك به صورت ویژه به تصویر گری كتابهای جغرافیا برای كودكان پرداختند . برخی افراد در تمام حوزه ها كار تصویر گری انجام می دادند اما برخی چون میرزا رضا مهندس كه خود هم ریاضیدان بود و هم جغرافی می دانست به صورت اختصاصی اقدام به تصویر گری كتاب برای كودكان نمودند .

دسترسی سریع