یازدهمین جشنواره موسیقی نواحی ایران از 11 تا 14 اردیبهشتماه در كرمان برگزار خواهد شد. این رویداد بزرگترین رخداد سالیانه درزمینۀ موسیقی نواحی كشور به شمار میرود.
صادق چراغی با دستاویز برنامه ایلبانگ رادیو فرهنگ، در برنامههای آغازین سال 1397 این برنامه، با جناب آقای «احمد صدری» دبیر یازدهمین جشنواره موسیقی نواحی ایران به گفتگو نشست تا با دستاویز این گفتگو، به شنوندگان رادیو فرهنگ و دوستداران جستارهای موسیقی نواحی، آگاهیهای بیشتری درباره برنامههای در نظر گرفتهشده برای یازدهمین جشنواره موسیقی نواحی ایران بدهد. یازدهمین جشنواره موسیقی نواحی ایران از 11 تا 14 اردیبهشتماه در كرمان برگزار خواهد شد. این رویداد بزرگترین رخداد سالیانه درزمینۀ موسیقی نواحی كشور به شمار میرود.
نخستین بخش این گفتگو در بامداد روز 97.1.18 پخش شد و دوستداران اینگونه گفتگوهای موسیقایی در بامداد روز 97.1.19 میتوانند با دومین بخش از این نشست همراه گردند.
مجموعه برنامههای ایلبانگ، برنامه پژوهشی و گزارشی درزمینۀ موسیقی ایرانی است كه هر بامداد ساعت 30/1 از رادیو فرهنگ پخش میشود. مجموعه برنامههای ایلبانگ در سه بسته تخصصی آواز ایرانی، موسیقی نواحی و مجله موسیقی تهیه و پخش میشود. دوستداران اینگونه جستارها در هر زمانی كه بخواهند با دانستن زمان پخش برنامه، كه همان ساعت یك و نیم تا 2 بامداداست، میتوانند از درگاه رادیو فرهنگ با نشانیِradio.iranseda.ir این برنامهها را بارگیری و دانلود نمایند.
در این مجال، بخش كوتاهی از این گفتگو را مرور میكنیم.
آقای صدری در آغاز برنامه گفتند : ضمن عرض تبریك سال نو در نخست لازم میدانم از رادیو فرهنگ و مسئولان برنامه ایلبانگ، به خاطر پشتكاری كه برای شناساندن موسیقی، بهویژه موسیقی نواحی به مخاطبان دارند سپاسگزاری كنم.
همچنین از آقای شاهآبادی كه رویكرد ویژهای به موسیقی دارند. بهتازگی از رادیو قطعات و موسیقیهایی بیشتر شنیده میشود كه دگرگونیهای بنیادی در گزینش بهتر و پخش در آنها دیده میشود. موسیقیها گویا با ریزبینی بیشتری گزینش میشوند و برخی از كارهای تنظیمشده و پُركار موسیقی نواحی را از رادیو شنیدهام. كه بسیار خوب بوده و این نشانگر یك تغییرنگرش در بازتاب بهتر گستره موسیقی نواحی است. به نگاه من، كوششهای حضرتعالی نیز دراینباره تأثیرگذار بوده و نگاه به موسیقی نواحی رو به سویی میبرد كه باارزشتر با آن برخورد شود. امیدوارم بتوانید از كارهای اركسترال و گونههای بیشتر و پُركارتر موسیقی نواحی، بیشتر كاربری كنید تا بدینسان كارهای نو به مخاطبان عرضه شود. همهی اینها پیشامدهایی است كه بخشی از آن در رادیو بهویژه رادیو فرهنگ رخداده و روند رو به بهبودی داشته. ولی با دریغ بایست گفت، تلویزیون برای رسیدن به این جایگاه ـ كه همان شنیدن موسیقی خوب از این رسانه است ـ راه فراوانی در پیش رو دارد. به دیدگاه من این روند روبهجلو، برای بهكارگیری موسیقیهای ریشهدار، در رادیو با یك پشتوانه اندیشهای همراه است. امیدوارم در آینده نهچندان دور رادیو بتواند رویدادهای خوبی را درزمینۀ موسیقی رقم بزند. شاید همانگونه كه در سالهای دور رادیو ساختن برنامههایی همانند گلها و تكنوازان و .... پیشكش فرهنگ موسیقایی ایرانزمین نمود، این بار هم میتواند عهدهدار چنین مسئولیت بزرگی باشد. اگر كه دراینباره اتاق فكری را راهاندازی كند و چنین خواست و ارادهای داشته باشد. در غیر این صورت این كانون باارزش، گسترشدهنده گونهای ساختههای پاپ درزمینۀ موسیقی نواحی شده و بهاینترتیب سویه آسیبرسان آن آشكار میگردد و از رویۀ هنری و ارزش جایگاه آن كاسته میشود.
چراغی: برگزاری جشنواره موسیقی نواحی ایران را پیش روداریم، بهعنوان دبیر جشنواره درخواست میكنم دربارۀ برنامههای این جشنواره با ما و شنوندگان دوستدار اینگونه جستارها گفتگو داشته باشید.
صدری: همانطور كه میدانید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با همكاری دفتر موسیقی، سه جشنواره موسیقایی كه شامل جشنواره بینالمللی فجر، جشنواره جوان و جشنواره موسیقی نواحی ایران میشود را بهصورت سالانه برگزار میكند.
چراغی: میتوان جشنواره موسیقی نواحی را بزرگترین رویداد در این زمینه دانست.
صدری: بله این همایش بزرگترین گردهمایی در این زمینه است.
جشنواره امسال یازدهم تا چهاردهم اردیبهشتماه برگزار میشود و از ویژگیهایی برخوردار است و طبیعی است كه برگزاری آن با دورههای پیشین تفاوتهایی داشته باشد؛ زیرا شورای سیاستگذاری به این نتیجه رسید كه در این دوره تغییر نگرشی در برگزاری جشنواره داشته باشد كه امیدواریم این دگرگونیها و تغییر نگرشها، در آینده موسیقی نواحی ایران اثرگذار باشد.
یكی از این دگرگونیها، تفاوت در زاویۀ نگاه ما در این دوره، به موسیقی نواحی است. بهنحویكه ما به این موسیقی بهعنوان میراث فرهنگی نگاه كنیم یا مقوله فرهنگی !
چراغی: از دیدگاه شما این دو باهم تفاوت دارند؟
صدری: بله این دو هرچند جدا ولی در راستای یكدیگر هستند. بدینسان كه در نگرش به این موسیقیها از نگاه میراث فرهنگی، بیشترین تمركز روی داشتههای موسیقایی ماست ازآنچه از پیشینیان و گذشتگان به ما رسیده است . این دیدگاه بر این بنیاد استوار است كه موسیقی و فرهنگ با سویه میراثی، یك پدیده بدون زیست اجتماعی است. از سوی دیگر بیگمان میتوان گفت حیات اجتماعی باارزشترین مؤلفه مقوله فرهنگی است و یك اثر هنری موسیقایی متأثر از رویدادهای اجتماعی و تاریخی زمانی است كه رخ میدهد و ساخته میشود.
چراغی: نِگرش شما این است كه موسیقی نواحی گونهای میراث فرهنگی است كه به مقوله فرهنگی روادید جنبش و پویش میدهد تا با حیات اجتماعی روزگار پیوستگی بیشتری داشته باشد حتی اگر دگرشی در آن صورت بگیرد؟
صدری: بله. گفتوشنود فرهنگ اساساً ریشه در حیات اجتماعی دارد و آن سویهای است كه هنوز تبدیل به تمدن نشده است؛ بنابراین ما نباید از دیدگاه میراثی به آن نگاه كنیم و بگوییم تنها بایست از هنرمندان اجرای قطعاتی را درخواست كنیم كه ازلحاظ میراثی به ما رسیده؛ بنابراین در فراخوان امسال، بهعنوان بخش اصلی، این بار از شركتكنندگان و هنرمندان موسیقی نواحی خواستهایم با ساختههایی از خودشان در جشنواره باشند. ساختهها و آثار موسیقایی مطابق با سنتهای موسیقیایی، آداب، فرهنگ و سنن موسیقیشان با دستمایههای پهلوانی و حماسی كه برگرفته از اشعار امروزین و بر پایه لهجه و گویش محلی و بومیشان باشد.
چراغی: با این گفتار آشكار است كه در این دوره بر آن بودید تا از نگاه قراردادی و همیشگی دوری بجوئید، به آفرینشهای موسیقایی تازه هنرمندان بپردازید هنرمندان كوشش كنند با میراث فرهنگی و داشتههای فرهنگی سامان خود دست به آفرینش و نوآوری بزنند.
صدری: دقیقاً انگیزه همین است كه هنرمندان با بهكارگیری ساختار موسیقی دیرین سامان خود به دریافت تازهرسیده و آثار نو تولید كنند.