روی نت

در وصف اسدالله ملك ، به مناسبت چهاردهم مرداد زادروز تولد او

1402/05/15
|
07:47

اسدالله ملك، زاده­ 14 مردادماه سال1320، در محله دروازه دولت تهران و در خانواده ­ای اصالتا گیلك به دنیا آمد. پدرش نجاری چیره دست و دو برادرش حسین و عبدالله به ترتیب نوازنده­ سنتور و تنبك بودند و هر سه این برادران تحت تاثیر هنر دایی ­هایشان، علی ­اكبر، علی ­اصغر و محمدخان زنگنه، از موسیقی­دانان دوره­ قاجار بودند. در میان این جمعِ هنرمند، اسدالله به یكی از سنتی ­نوازان نام­ آور عرصه موسیقی ایران بدل شد كه با وجود تبحّر در چند ساز و رسته موسیقی نظیر نوازندگی كمانچه و آهنگسازی، با ویولن ­نوازی به شهرت رسید. تسلط خاص او به ساز ویولن چنان­ بود كه هوادارانش آرشه و پنجه او را «سحرآمیز» لقب می ­دادند؛ هرچند زیبا نوازی او در كمانچه­ هم كمی از ویولنش نداشت و بسیاری از شاگردانش بر این باورند كه طنین دلنشین كمانچه ملك بود كه كامران داروغه را كمانچه ­نواز كرد.

سبك و مسیر زندگی هنری ملك قرابت بسیار نزدیكی با هم­نوایش پرویز یاحقی داشت؛ هردوی آن­ها در خانواده­ ای موسیقیدان پا به عرصه وجود گذاشته بودند و هر دو الفبای موسیقی را از دایی خود فراگرفته بودند. ملك نیز نواختن را در خردسالی، اما با ساز كمانچه آغاز كرده بود و حوالی هفت یا هشت­ سالگی با وساطت برادرِ سنتور نوازش، حسین ملك، به كلاس­ های درس ویولون استاد ابوالحسن صبا راه پیدا كرده بود؛ از این­ رو و از آن­جایی كه یاحقی نیز از مكتب صبا بهره جسته بود، آن­ها در خصوص سبك و سیاق اجرای این ساز نیز بی ­شباهت با یكدیگر نبودند. از ویژگی ­های منحصر­به ­فرد سبك ویولن ­نوازی ملك در كوك ­های غیر رایج او به ­ویژه در چهار مضراب و اجرای نت­های كشیده با لرزش و لمس سیم ­ها با چابك ­دستی به شیوه مختص خودش بود. به همین دلیل بازآفرینی تمامی آثار او پس از خودش با نمونه­ اصلی تفاوت فاحش داشت و آنی نمی­شد كه خود او خلق كرده بود. ملك به ­جز نوازندگی، آهنگساز چیره­ دستی نیز بود و از طول دوران حیات ارزشمند او قریب به 200 ترانه و ملودی به یادگار مانده كه از معروف ترین نمونه ­های اجرا شده­ آن­ها می ­توان به میخانه، بی ­وفایی، حكایت دل، قاصدك، مرغ شباهنگ و غروب كوهستان اشاره كرد. او علاوه بر فعالیت در عرصه اجرا به تربیت هنرجو نیز اشتغال داشت و طی چهل سال تدریس در آموزشگاه شخصی خود واقع در محله مادری در كنار برادرش حسین ملك خوانندگان و نوازندگان بیشماری را تربیت كرد. در گوشه ­و كنار دنیای مجازی خاطرات متعددی از سال ­های پایانی عمر زنده یاد، استاد اسدالله ملك توسط دوستدارانش عنوان شده، در یكی از این خاطرات آمده است: "استاد تا آخرین ماه­ های زندگی كه در بیماری كامل بود بدون كوچكترین تغییر در سرعت پنجه و احساس و مایه، ساز می­زد. به یاد دارم در مراسم یادبود منصور صارمی در حضور اكثریت هنرمندان كه در محیطی نزدیك و بسیار صمیمی نشسته بودند او تنها كسی بود كه با وجود بیماری مكررا از او درخواست می­شد كه ساز بزند. او كه در اواخر عمر به سبب بیماری، پایش نیز كاملا لمس و فلج شده بود، بدون هیچ بهانه ­ای با همان متانت و سكوتی كه همیشه داشت درخواست مخاطبانش در مجالس را می ­پذیرفت و چه سازی هم می ­زد!... هیچ گونه افت و تغییری در نوازندگی او نبود!"

ملك، سرانجام در یكی از روزهای سه شنبه به تاریخ نهم بهمن ­ماه سال 1380 در سن 60 سالگی پس از دو سال تحمل رنج بیماری بر اثر تومور مغزی در بیمارستان ایران­مهر تهران بدرود حیات گفت و پیكر بی ­جانش در قطعه هنرمندان بهشت زهرای تهران تا همیشه آرام گرفت.

دسترسی سریع