رادیو با توجه به ویژگیهای ذاتیش تا کنون با لحظه های زندگی مردم همراه و خاطره انگیز بوده است.این پیوند با مخاطبان با توجه ویژه به نیاز ، سلیقه و خواست آنان موجب شده است که رادیو بیش از پیش اثرگذار و ماندگار شود. از سوی دیگر مخاطبان پیشین خود را حفظ و شنوندگان تازه ای نیز جذب کرده است.اساسا حیات و پایداری یک رسانه به مخاطب و ارتباط با وی بستگی دارند.رسانه نیاز دارد که همواره مخاطب خود را بررسی کند و بسنجد که نیازش چیست.بسیاری از پیام های رسانه برگرفته از رفتار، کردار، گفتار، آداب، ارزش و باور جامعه مخاطب است.در یک کلام دستمایه رسانه فرهنگ مردم است.پس رسانه نیاز دارد که با مخاطبش ارتباط نزدیک داشته باشد و بنا بر شناختی که از نیاز و سلیقه مخاطب پیدا می کند، برای وی پیام رسانی کند.اما در رادیو وظیفه و ماموریت مهم این است که با تولید برنامه، آداب، رسوم، باورهای قومی و دینی و فرهنگ را به جامعه منتقل کند. در واقع یکی از وظایف اصلی هر رادیو انتقال فرهنگ مردم است.از این رو فلسفه وجودی و تاسیس شبکه رادیویی فرهنگ را باید در چند علت دانست:

1- گرایش جامعه به مباحث فرهنگی و عطش مردم به مباحث فرهنگی

2- به نظر می رسد رسانه های تخصصی که موضوعات ویژه ای را مد نظر خویش قرار می دهند از مقبولیت و توفیق خاصی برخوردارند. لذا وجود شبکه ای به نام فرهنگ در کنار راديوهايي چون قرآن، معارف، جوان، سلامت، ورزش وغیره می تواند در جذب شنوندگان موثر باشد.

3- مطرح شدن یک رادیوی سراسری به نام فرهنگ میزان اهتمام و عنایت ویژه صداو سیما به این مقوله بسیار اساسی و مهم را نشان می دهد.

4- وجود رادیویی تحت عنوان فرهنگ، زمینه مناسبی برای طرح مباحث جدی و مهمی از این دست را فراهم می آورد.

5- پاسخگویی به شبهات فکری- کلامی و فلسفی که در این روزگار غالبا در پوشش مباحث و آثار فرهنگی، ادبی و هنری مطرح می شود.

6- طرح یا بررسی مقوله تهاجم فرهنگی

7- تلاش برای اصلاح رفتارهای فرهنگی جامعه ( زیرا که یکی از اهداف تهیه برنامه ای تغییر یا تایید رفتاری است)

8- بیان ارزش های فرهنگی اسلام، ایران و انقلاب اسلامی

9- طرح آسیب های اجتماعی و فرهنگی با استفاده از دیدگاه های کارشناسان و صاحب نظران و بیان زمینه های آسیب پذیری جامعه

10- ایجاد فضا برای پخش موسیقی های مناسب و رشد فرهنگ موسیقایی مخاطبان بدون رواج جنبه های منفی آن

با توجه به مسایل مطرح شده ، مخاطبان می توانند در رادیو فرهنگ جدی ترین و جدید ترین مباحث فرهنگی و فکری را بشنوند و با مسایل جاری ادبیات و هنر به صورت مطلوبی آشنا شوند. همچنین مخاطبان در کنار بهره گیری مطلوب از پخش موسیقی، پاسخگویی به نیازهای فرهنگی جامعه را نیز می توانند از این رادیو بشنوند.

از این رو دست اندرکاران رادیو فرهنگ با عنایت به نیاز سنجی مخاطبان خود، از اول بهمن ماه 1388 ساختار و چینش برنامه های خود را بر اساس جذابیت و نشاط درونی رادیو و شتاب بخشیدن به اطلاع رسانی و آگاه سازی مخاطبان دگرگون کرده است.

- جدول جدید برنامه ها (کنداکتور) با رویکرد تقویت بنیان های فرهنگی و هویت سازی و اثرگذاری در دو حوزه فرهنگ عمومی و تخصصی طراحی شده است. شکل و نوع تهیه برنامه ها هم تولیدی و هم زنده در قالب های گوناگون رادیویی است.

در جدول جدید موضوع های مختلف و متنوعی در حوزه فرهنگ، هنر و ادبیات مطرح که از برخی برنامه ها  و موضوع آن ها یاد می شود.

1-شرح غزل های حافظ به روایت استاد حسین آهی در برنامه تماشا گه راز

2- شعر و عرفان به کارشناسی دکتر پرویز عباسی داکانی

3- درس گفتارهای ادبی با کارشناسی اساتیدی چون دکتر نیری، دکتر ضیایی و غیره

4- تاریخ موسیقی ایران به روایت استاد محمدرضا لطفی

5- در قلمرو تاریخ با موضوع های آشنایی مردم ایران با تاریخ عمومی جهان و جهان اسلام و تاریخ و اسطوره در ایران به کارشناسی دکتر بهرنگ ذوالفقاری، دکتر روشن و استاد مرشد صادقی

6- فرهنگ مردم به کارشناسی دکتر جعفر قنواتی که به آداب و رسوم و فرهنگ عامه می پردازد.

7- نقد کتاب که با حضور نویسندگان مربوطه کتاب معرفی شده نقد و بررسی می شود.

8- نگارستان عنوان برنامه ایست با حضور استاد محمدرضا طهماسب پور و دکتر دیباج که تاریخ خوشنویسی، نقاشی و عکاسی را در یک صد سال اخیر مطرح می کنند.

9- شعر و ادبیات دفاع مقدس در برنامه هم صدا با حلق اسماعیل

10- مبانی نقد ادبی به کارشناسی آقای مجتبی گلستانی

11- کرسی های آزاد اندیشی که با همکاری پژوهشگاه اندیشه و فرهنگ اسلامی تهیه می شود.

12- بررسی ادبیات کودک و نوجوان در برنامه صدای پای کودکی

13- مجله فرهنگی که روزانه به عهده گروههای برنامه ساز است و با رویکرد و ماموریت آن گروه تهیه و پخش می شود.

14- باغی در صدا برنامه ایی افکتیوی همهمراه با شعر خوانی که هر روز ساعت 6:15 بامداد پخش می شود.

15- حکمت مطهر که به اندیشه های شهید مطهری می پردازد.

-در قالب برنامه زنده نیز برنامه هایی طراحی شده است:

1- کانون مهر 2- عشق کافی نیست .دو برنامه ای است که با محور خانواده پخش

 می شود.

3- فرهنگ و جامعه که در این برنامه مهم ترین موضوعات فرهنگی و اجتماعی روز با حضور مسئولان اجرایی بحث می شود.

4- نقد فرهنگی که در این برنامه بحث مهندسی فرهنگی و آسیب شناسی حوزه فرهنگی کشور مطرح می شود.

5-  پنجره های روبه مهتاب، برنامه ای است شبانه و هر شب از ساعت 21:30 الی 23 با حضور اساتیدی چون استاد قطب الدین صادقی، استاد کردوانی،دکتر کارگر، دکتر جنیدی و استاد کاظم محمدی پخش می شود.این برنامه هر شب دارای محوری خاص است مثل مولانا و روزگار ما، باستان شناسی( میراث فرهنگی و گردشگری موزه ها و اماکن مذهبی)، جغرافیا و کویر شناسی، آشنایی با تاریخ آیین ها و هنرها در ایران و ایران فرهنگی

6- جمعه ها با تئاتر، روزهای جمعه ساعت 8:30 الی 11:30 با حضور کارشناسان و هنرمندان تئاتر پخش می شود.مثل استاد  بهزاد فراهانی، استاد قطب الدین صادقی و غیره

7- هفت اقلیم ، یک برنامه با طراوت و متنوع است در واقع جنگ هنری با هدف اطلاع رسانی فرهنگی و هنری که به هفت حوزه هنری توجه ویژه دارد.

8- نیستان، این برنامه مروری بر موسیقی فاخر ایران دارد.خانم ژاله صادقیان یکی از مجریان این برنامه است.

9- بامداد فرهنگی،یک برنامه صبحگاهی مفرح و متنوع و جذاب است که هر روز از ساعت 6:30 الی 8 بامداد به طور زنده پخش می شود.

10- اشراق، عنوان برنامه ای است ویزه اذان ظهر با موضوع های معارفی (با حضور کارشناسان حوزه و دانشگاه)

11- شبانه، عنوان برنامه ای است که از ساعت 12 شب الی 3 بامداد پخش می شود. با حضور کارشناسان در حوزه بهداشت و روان فرد و جامعه همراه با موسیقی ها و تصنيف هاي متناسب با آن زمان

12- مسابقه فرهنگ و دانش، تنوع موضوعی مسابقه در این برنامه قابل توجه است.

لازم به ذکر است که رادیو فرهنگ افتخار دارد روزهای یکشنبه، سه شنبه و چهارشنبه از ساعت 8:30 الی 12 مذاکرات نمایندگان محترم مجلس را به طور زنده پخش کند.

* تنوع در موضوع و قالب برنامه سازی از ویژگیهای کنداکتور تازه رادیو فرهنگ است .

از جمله جذابیت ها در برنامه های زنده و تولیدی "آیتم سازی" است.این آیتم سازی در شکل برنامه سازی  سبک ایجاد کرده است که برخی رادیو ها از ان استفاده و مخاطبان نیز از این سبک استقبال کرده اند.

سبک برنامه سازی رادیو فرهنگ ویژگی هایی دارد که هر گاه شنونده ای آن را گوش کند بی درنگ می شناسد که این رادیو فرهنگ است.بهره گیری از موسیقی، زبان، ادبیات، موضوع و نوع برنامه و حضور کارشناسان به نام ، همه و همه هویت اصلی و واقعی این رادیو را بهتر و بیشتر روشن کرده است.

آرایش شکلی و محتوایی برنامه های تازه رادیو فرهنگ همانند یک کارت پستال زیباست.کارت پستال بزرگی که از مجموعه کارت پستال های کوچک، رنگین،گیرا، موزون و زیبا تشکیل شده است که انشاء الله برای مخاطبانش خاطره انگیز باشد.

  اما در حاشیه برنامه سازی رادیو فرهنگ، فعالیتهای دیگری نیز در جهت جذب مخاطب و رساندن پیام های مورد نظر در دستور کار خود قرار داده است از جمله نکوداشت – بزرگداشت و نشست های تخصصی در حوزه فرهنگ ، هنر و ادبیات و نخستین هم اندیشی طنز رادیویی که در تاریخ 5 اردیبهشت 89 برگزار می شود. طنز به عنوان قالبی که هم از یک سو مورد قبول و توجه مردم است و هم از یک سو اینکه طنز در رادیو چگونه باید باشد؟  - کارکردهای آن در رادیو چیست ؟ -گونه شناسی طنز رادیویی – ویژگیهای عوامل برنامه ساز آن – بحث تیپ سازی و شخصیت پردازی – محدودیت های طنز – ویژگیهای طنز رادیویی و به بسیاری از سوالات در حوزه طنز در این هم اندیشی توسط کارشناسان و هنرمندان مربوطه پاسخ داده می شود.

یکی از اهداف اصلی رسانه ملی ایجاد روحیه نشاط و امید است.دست اندرکاران با برگزاری هم اندیشی تلاش خواهند کرد تا از این قالب برای شادی مخاطبین بهره گیری کنند ، طنزی که فاخر و برجسته باشد

كه حضرت آيت الله خامنه اي فرموده اند: طنز فاخر و برجسته يكي از هنرهاست

   محمد رضا گلي زاده    
    مشاور اجرایی شبکه فرهنگ