یك پژوهشگر و كارشناس اقتصاد فرهنگ پر رادیو فرهنگ تأكید كرد: اتكا به ارقام اسمی در لوایح بودجه نمی‌تواند نشان‌دهنده گشایش در بخش فرهنگ باشد و بدون پایش نرخ تحقق، احتساب نرخ تورم و تفكیك هزینه‌های پشتیبانی و اداری از تولید واقعی، امكان ارزیابی كارایی دستگاه‌های فرهنگی وجود ندارد.
دكتر مرتضی یادگاری در برنامه تخصصی «میز فرهنگ» رادیو فرهنگ پیرامون وضعیت بودجه‌ریزی فرهنگی كشور با تأكید بر اینكه رقم اسمی بودجه به‌تنهایی خطای تحلیل ایجاد می‌كند، بیان داشت: برای داوری علمی درباره وضعیت مالی حوزه فرهنگ، باید یك بسته شاخص‌های پنج‌گانه مبنا قرار گیرد.
این كارشناس درباره شاخص ها گفت : رقم اسمی بودجه، سهم فرهنگ از كل بودجه عمومی كشور، قدرت خرید واقعی اعتبارات با لحاظ تورم عمومی، درصد تحقق و تخصیص قطعی منابع، و مهم‌تر از همه، میزان تأثیر عینی هزینه‌كردها در زندگی و زیست‌بوم مردم شاخص‌های پنج‌گانه ای است كه باید مورد توجه قرار گیرد.
وی با استناد به یافته‌های نظارتی و پژوهشی كشور افزود: در گزارش رسمی مركز پژوهش‌های مجلس شاهد افزایش 183 درصدی اعتبارات دستگاه‌های اصلی حوزه فرهنگ در طول یك سال بوده‌ایم؛ اما پرسش بنیادی و فنی كه باید پاسخ داده شود این است كه این رشد چشمگیر بر مبنای كدام شاخص، با چه هدفی و در كدام بخش صورت گرفته است؟ واقعیت تلخ این است كه بخش عمده‌ای از بودجه‌های مصوب در عمل یا محقق نمی‌شود و یا در مسیرهای اداری جذب می‌گردد و سهم اندكی به زیرساخت‌ها، هنرمندان و تولیدات واقعی می‌رسد.
یادگاری با اشاره به شكاف ساختاری میان مصوبات روی كاغذ و واقعیت اجرایی گفت: متأسفانه در سال‌های اخیر شاهد یك چالش مزمن هستیم؛ فاصله عمیق میان “بودجه مصوب”، “میزان پرداخت واقعی” و “كیفیت هزینه‌كرد در میدان عمل”. بخش زیادی از اعتبارات صرف امور پشتیبانی، لجستیك و هزینه‌های جاری بدنه متورم دستگاه‌ها می‌شود، در حالی كه زیرساخت‌های پایه‌ای و نیازهای اصیل جامعه دچار مضیقه شدید مالی هستند.
این كارشناس با تأكید بر ضرورت پیاده‌سازی «حكمرانی داده» در عرصه فرهنگ تصریح كرد: سیاست‌گذاری فرهنگی نیازمند نظام اندازه‌گیری برخط، شاخص‌های مدون ارزیابی و استقرار سازوكارهای دریافت بازخورد است تا بتوان سیاست‌ها و بودجه‌ها را بر اساس شواهد واقعی اصلاح كرد. یكی از آسیب‌های بنیادین امروز، گسترش “فاصله میان فرهنگ رسمی و فرهنگ زیسته مردم” است كه بدون داده‌های دقیق و اندازه‌گیری منظم، قابل درك و ترمیم نخواهد بود.
وی درباره ابهام در نحوه توزیع اعتبارات و لزوم شفافیت پاسخگویی مسئولان خاطرنشان كرد: اینكه صرفاً اعلام شود بودجه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی یا فلان نهاد فرهنگی چند هزار میلیارد تومان است، گرهی از ابهامات باز نمی‌كند. باید جدول تفصیلی بودجه و گزارش‌های عملكرد مالی به شكل شفاف برای جامعه كارشناسی و افكار عمومی باز شود تا دقیقاً آشكار گردد چه درصدی از این اعتبارات در مسیر فربه‌تر شدن هزینه‌های اداری خرج شده و چه میزان از آن به شكل خالص به حمایت از تولید فرهنگی، جریان‌های اصیل مردمی و بهبود سرانه فرهنگی جامعه اختصاص یافته است
