صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

ناصرالدین‌شاه پس از سفر به اروپا و دیدار از موزه‌های کشورهای روسیه، فرانسه، انگلیس، ایتالیا، سوئیس، آلمان و اتریش، به تقلید از آن‌ها دستور داد گوشه‌ای از کاخ گلستان را به شکل موزه درست کنند؛ البته این موزه مختص شاه و اطرافیانش بود.

(نوشتاری کوتاه به مناسبت روز جهانی موزه و هفته میراث فرهنگی )

نقش حیاتی موزه ها در جوامع بشری نقشی بدیع، ماندگار و مروج ناب ترین پدیده های فرهنگی است. موزه ها از معدود مراکز حفظ یادگاران نسل گذشته و در حقیقت فرزندان هنر و تاریخ هستند. هر یک از این اشیا در عین بی زبانی به هزار زبان سخن می گویند؛ زیرا اسناد معتبری از هنر، فرهنگ و تاریخ را ارایه می دهند. می توان گفت که موزه مقیاس شعور و میزان عقول و درجه افهام، اصناف وآیینه ادراک گذشتگان است. مشکلات لاینحل در اینجا حل می شود وشاهدی برای معلومات تاریخی شهود ارائه می شود .
اولین موزه هایی که در دنیا شکل گرفتند، هدف خاصی نداشتند و فقط اماکن و پرستشگاه های مقدس چون کلیساهای کاتولیک، معابد یونانی و پرستشگاه های بودایی در ژاپن را شامل می شدند.
اولین مجموعه شخصی دنیا در سال 1683 میلادی در آکسفورد انگلستان با نام موزه "آشمولین" به صورت عمومی در آمد.
در دوره رنسانس که تحول عظیم فرهنگی هنری در اروپا (قرن پانزدهم به بعد) پدید آمد، موزه ها نیز بیشتر مورد توجه قرار گرفتند و ارزش راستین خود را باز یافتند.
اوج هنری در موزه داری جهان را می توان در"موزه لوور پاریس" دید. این موزه که هم اکنون به صورت یک مرکز بزرگ پژوهشی در آمده است، بزرگترین موزه دنیا محسوب می شود.
ساختمان این موزه قبل از انقلاب کبیر فرانسه، یکی از کاخ های سلطنتی فرانسه بود که در آن آثار با ارزش هنری نگه داری می شد. پس از انقلاب کبیر فرانسه در سال( 1789 م ) این کاخ با آثارش به مردم فرانسه اهدا شد و در سال ( 1793 م ) تبدیل به موزه ملی فرانسه گردید.
بخش عظیمی از آثار این موزه به دایره"هنر اسلامی" اختصاص دارد که این اشیا را وزارت آموزش و هنرهای ظریفه ی دولت فرانسه برای غنی کردن موزه از کشورهای مشرق زمین گردآوری کرده است . هیأت های مختلف فرانسوی حدود صد سال در ایران به کاوش های باستان شناسی پرداخته اند. که از جمله آنان می توان به "آندره گدار"،" ژاک دمورگان" و" مارسل دیولافوا" اشاره نمود. در سال 1889 م دمورگان به ایران آمد و به حفاری پرداخت. سپس در سال 1895 م امتیاز حفاری در ایران را از ناصرالدین شاه گرفت و بعد از آن در زمان مظفرالدین شاه آن را تمدید کرد که به موجب آن امتیاز انحصار حفاری باستان شناسی در تمام ایران به دولت فرانسه واگذار شد. در این مدت، بیشتر اشیای تاریخی و منحصر به فرد چونلوح قانون حمورابی و ....زینت بخش موزه لوور پاریس شد.
موزه، مانند بسیاری از پدیده‌های جدید جهان، در قرن نوزدهم میلادی وارد فرهنگ ایران شد. نخستین موزه‌ها در جهان، مجموعه‌های شخصی بودند که با هدف نمایش برای عموم ایجاد نشده بودند، بلکه صرفأ نشان دهنده‌ی علاقه‌ی افراد به شمار می‌آمدند.
در سال 1249 ش.، ناصرالدین‌شاه پس از سفر به اروپا و دیدار از موزه‌های کشورهای روسیه، فرانسه، انگلیس، ایتالیا، سوئیس، آلمان و اتریش، به تقلید از آن‌ها دستور داد گوشه‌ای از کاخ گلستان را به شکل موزه درست کنند؛ البته این موزه مختص شاه و اطرافیانش بود. این موزه پس از مدتی از بین رفت و جواهرات آن به خزانه‌ی بانک ملی و سلاح های موجود در آن، به موزه‌ی دانشکده افسری سپرده شد. در دوره‌ی مشروطه، به دستور وزیر معارف (صنیع‌الدوله)، دایره‌ای به نام اداره‌ی عتیقات بین سال‌های ( 1295- 1297‌م.) به وجود آمد که کارش سر و سامان دادن به وضع نابسامان حفاری‌های غیر مجاز بود. در همین زمان بود که موزه‌ی «ایران معارف» تأسیس شد. این موزه، در برگیرنده‌ی اشیای عتیقه، کاشی، سفال، سکه و سلاح بود که به عنوان اولین گام مؤثر در تاریخ موزه‌داری ایران به شمار می‌رود.
بیش‌ترین جلوه‌ی تاریخ موزه‌داری ایران را، در ایجاد موزه‌ی ایران باستان باید جستجو کرد. این موزه، با 2744 متر زیربنا، به دلیل قدمت اشیاء در زمره‌ی یکی از موزه‌های مادر دنیا محسوب می‌شود که در سال 1316‌ش. افتتاح گردید. این موزه، در برگیرنده‌ی آثار مختلفی از هزاره‌ی ششم پیش از میلاد تا دوران مختلف اسلامی است و اشیا‌ی آن در دو طبقه به نمایش در آمده است.
آثار و اشیا‌ی به نمایش درآمده در موزه،‌ آئینه‌ی تمام‌نمائی از فرهنگ، هنر، آداب و رسوم، باورها و اعتقادات گذشتگان و نیاکان ماست که آن را می‌توان پل ارتباطی میان گذشته، حال و آینده به شمار آورد. ارتباط فرهنگی میان موزه ها یکی از مهمترین راه هایی است که به بررسی شناخت فرهنگ ها می پردازد و موزه ها را از سکون و رکود بیرون آورده و پر بار می کند. چه خوب است هر از گاهی آثار موزه های مختلف کشور نزد یکدیگر به امانت گذارده شود و این کار آنقدر ادامه یابد که به صورت چرخه تبادلات فرهنگی موزه در آید.

مرتبط با این خبر

  • سفرنامه ی کارلا سرنا

  • « آبلوموف »

  • آشنایی با ایرانشناس برجسته «زنده یاد منوچهر ستوده»

  • ویژه برنامه یادبود زنده یاد صادق عبدالهی از رادیو فرهنگ

  • نام آوران ایران زمین میزبان نادر مشایخی می شود

  • کارگردان نمایش «فیل در تاریکی» به گفتگوی جادوی صحنه می آید

  • ویژه برنامه یادبود زنده یاد صادق عبدالهی از رادیو فرهنگ

  • "خشت اول" کودکان را با مسواک آشتی می دهد

  • «نخستین اشتباهی که نی نی کرد ....»

  • مارتین هایدگر(بخش آخر)