صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

زبان رسانه پرکاربرد ترین گونه زبانی است که برای اطلاع رسانی در رسانه های دیداری و شنیداری، مکتوب و غیر مکتوب استفاده می شود.در این مقاله به ارتباط متقابل و تاثیر گذاری و تاثیر پذیری زبان رسانه و زبان گفتاری از یکدیگر پرداخته می شود.

نویسنده:محمدصادق رحمانیان

چکیده:
زبان رسانه پرکاربرد ترین گونه زبانی است که برای اطلاع رسانی در رسانه های دیداری و شنیداری، مکتوب و غیر مکتوب استفاده می شود.اهمیت سرعت انتقال اطلاعات و همچنین تاثیر بافت و ساختار زبان های بیگانه باعث شده است که این زبان، پر انحراف ترین گونه زبان معیار باشد. از سویی زبان گفتاری ،زبان مردم یک حوزه جغرافیایی خاص در یک دوره زمانی است که می تواند از زبان ها، گونه ها و گویش های موجود در آن حوزه تاثیر پذیرفته باشد. ضرورت برنامه ریزی برای حفظ ارتباط و تعامل میان این دو زبان بر آینده پیوند میان رسانه و مخاطبان تاثیر می¬گذارد و سبب همسویی رسانه با زبان گفتاری جامعه و از سویی هدایت و جهت دهی آن شود.در این مقاله به ارتباط متقابل و تاثیر گذاری و تاثیر پذیری زبان رسانه و زبان گفتاری از یکدیگر پرداخته می شود.
واژگان کلیدی:رسانه، زبان رسانه- زبان معیار- زبان گفتار

مقدمه:
زبان رسانه و زبان گفتاری جامعه بر یکدیگر تاثیر متقابل دارند. تاثیر زبان جامعه بر رسانه ها را می توان از منظرهای گوناگون بررسی کرد که از جمله آن طیف مخاطبانی است که برنامه های رسانه برای آنان تهیه و پخش می شود.رسانه باید به خواسته و انتظار گفتاری مخاطبان توجه کند.
رسانه نهادی در دل جامعه است، نه جدای از آن و گویندگان آن به زبان مردم سخن می گویند و با آنان ارتباط برقرار می کنند. زبان رسانه خود پیرو تغییر و تحولاتی است که زبان هر جامعه، همانند امری پویا و به¬واسطه ارتباطات کلامی-نوشتاری از مردمان آن جامعه، تاثیر می پذیرد.
با توجه به ضرورت حفظ تعامل و همگامی زبان رسانه ملی و زبان گفتاری افراد جامعه، باید گفت در صورتی که همسویی نداشته باشد و از سویی رسانه ملی، زبان گفتاری جامعه را ارتقا نبخشد، شاهد شکل گیری شکاف میان این دو خواهیم بود و رسانه ملی به منظور ارتقای جایگاه زبان گفتاری جامعه باید برنامه ریزی کند.
در این تحقیق ضمن بررسی و تحلیل وضعیت زبان رسانه ملی و ارتباط آن با زبان گفتاری، سعی می¬شود برای شناسایی عوامل موثر بر این ارتباط و نقش متقابل این دو زبان بر یکدیگر راهکارهایی بدهیم.
در این تحقیق برای رسیدن به نتیجه چند سوال مطرح می شود؛ مثلاً: آیا زبان رسانه ملی با زبان گفتاری جامعه همسو است؟ و یا تغییر در زبان رسانه ملی چه تاثیری بر زبان گفتاری جامعه دارد؟ و سرانجام آیا زبان گفتاری جامعه بر زبان رسانه ملی تاثیر می گذارد؟
فرض بر این است که زبان رسانه ملی به تدریج از زبان گفتاری جامعه فاصله می گیرد. همچنین این موضوع که ایجاد تغییر و تحول در زبان رسانه ملی می تواند سبب ارتقا و تحول زبان گفتاری مردم شود. و فرض پایانی این است که زبان گفتاری جامعه بر زبان رسانه ملی تاثیر اندکی دارد و شکافی میان آن ها حس می شود.

در این تحقیق از روش کتابخانه ای-اسنادی استفاده شده و با مراجعه به برخی کتاب هایی که در زمینه زبان ، رسانه و گفتار رادیویی با تمرکز بر برنامه های رادیویی نگارش یافته است به نتیجه مورد نظر دست یافته ایم و از سوی دیگر به منظور ارزیابی و بررسی وضعیت زبان رسانه و ارتباط آن با زبان گفتاری افراد جامعه به شیوه مطالعه موردی، به برخی برنامه های شاخص رادیویی(رادیو ایران و فرهنگ) مراجعه و از طریق تحلیل این برنامه ها وضعیت گفتاری برنامه ها را مطالعه کردیم و به نتایجی دست یافته ایم.

نتایج و یافته ها:
رسانه، شایسته ترین سازمانی است که می تواند در راستای خودکفایی واژگانی و ساختاری و حفظ ارزش های زبان فارسی گام بردارد و در این زمینه بستر سازی کند و به تحول زبان جهت دهد. برنامه ریزی برای بهبود وضعیت زبان گفتاری جامعه در واقع از تعریف کوپر (1989) نشات می گیرد. وی برنامه ریزی زبان را مفهومی عام می داند که تمام تلاش های عمدی را در جهت تحت تاثیر قرار دادن رفتار زبانی افراد در جوامع در حوزه های پیکره، شان و زبان آموزی در بر می گیرد. این تعریف، برنامه ریزی از نوع خرد و کلان، رسمی و غیر رسمی را به تساوی شامل می شود.اصطلاح، تحت تاثیر قرار دادن رفتار زبانی ،علاوه بر اینکه تمام انواع برنامه ریزی زبان مانند حفظ ،تغییر و ... را شامل می شود، به طور تلویحی به اهمیت نقش متقاعد کنندگی تبلیغات در برنامه ریزی زبان اشاره دارد و روشن است که یک رسانه ای ملی (مانند صدا و سیما) می تواند تاثیر بسزایی بر رفتار زبانی افراد و جوامع داشته باشد. چنانچه رسانه، کار اجرا، توزیع و ارزیابی برنامه ریزی زبان را پیوسته و مداوم عهده دار شود، طبیعتاشایستگی و تخصص سیاست گذاری و برنامه ریزی زبان را به¬دست خواهد آورد.
یافته های این تحقیق تایید کننده این ادعاست، زیرا دور ماندن رسانه از زبان گفتاری جامعه سبب فاصله گرفتن مخاطب از این رسانه شده است و مردم آن را با خود و کلامشان بیگانه می بینند.


جمع بندی:
در این تحقیق با بررسی و مطالعه موردی برنامه های رادیو ایران و فرهنگ و با بهره گیری از منابع نظری و مکتوب در سنجش و ارزیابی سوالات تحقیق به این نتیجه می رسیم که فرضیات ما مورد تایید قرار گرفته و شاهد شکاف و فاصله میان زبان رسانه و زبان گفتاری جامعه هستیم.به گونه ای که مردم نمی توانند به خوبی کلام برنامه ها را درک کنند و با آن احساس تعلق خاطر نمی کنند و باید به منظور نزدیکی این گونه زبان ها و شکل گیری درک مشترک از زبان رسانه ها نزد مردم و مخاطبان آن، این زبان ها به یکدیگر نزدیک شود و زبان رسانه ضمن همسویی با زبان گفتاری جامعه، در ارتقای جایگاه زبان گفتاری بکوشد و مانع از نازل شدن آن شود.

پیشنهادها:
در پایان راهکارهایی به منظور بهبود ارتباط و تعامل میان زبان رسانه و زبان گفتاری جامعه و درک متقابل این دو و از سویی ارتقای زبان گفتاری جامعه، داده می¬شود:
1. رسانه برای ارتقای زبان گفتار جامعه صورت برنامه ریزی کند.
2.رسانه ضمن همراهی و همسویی با انتظارات مخاطبان باید هدایت کننده و تحول آفرین باشد.
3.رسانه با برگزاری نشست ها و همایش های تخصصی همگان را متوجه اهمیت و ضرورت تحول زبان گفتاری جامعه متوجه کند.
4.اختصاص برنامه های خاص رادیو و تلویزیون به موضوع زبان فارسی با حضور سازمان های متولی همچون فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
5. تحقیق در رسانه به منظور شناخت زبان گفتاری رایج جامعه و نزدیک شدن زبان رسانه و زبان گفتاری جامعه برای رسیدن به درک مشترک.


منابع:
1.پروری،محمد(1384).زبان و رسانه.تهران.انتشارات تحقیق و توسعه صدا.
2.آقازاده،فردوس(1389).تحلیل گفتمان های رادیو.تهران.انتشارات دفتر پژوهش های رادیو.
3.دانایی،فاطمه(1393).گونه های زبانی مناسب برنامه های رادیویی. انتشارات دفتر پژوهش های رادیو.
4.داوری اردکانی،نگار(1385).رسانه ملی متولی برنامه ریزی زبان.پژوهش و سنجش سال سیزدهم شماره47.

مرتبط با این خبر

  • مولانا جلال الدین، خورشید عرفان ایران (قسمت هفتم)

  • علی علیه السلام مرد عدالت

  • «پرتره»

  • "آئینه بلاغت" و" قدر عشق" در رادیو فرهنگ

  • ویژه برنامه قدر عشق ؛ چقدر علی و قدر علی را میشناسیم؟

  • آینه بلاغت ؛ بلاغت کلام امیر مومنان علی (ع)

  • ویژه برنامه شب های قدر از رادیو فرهنگ

  • چگونگی قرار دادهای اجاره های مسکونی و تجاری

  • تحلیل و بررسی هزینه‌های صرف شده در جشنواره تئاتر فجر

  • وقتی مهتاب گم شد