صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

ابوالبرکات، هبة ‌اللـه بغدادی، معروف به اوحدالزّمان و فیلسوف العراقین، از پزشکان و فیلسوفان نیمۀ اوّل قرن ششم هجری قمری است.

نویسنده:علی شالچیان

ابوالبرکات، هبة ‌اللـه بغدادی، معروف به اوحدالزّمان و فیلسوف العراقین، از پزشکان و فیلسوفان نیمۀ اوّل قرن ششم هجری قمری است.

تاریخ دقیق ولادت ابوالبرکات به درستی معلوم نیست اما می‌دانیم که در ناحیۀ بَلَد ــ در نزدیکی موصل ــ در خانواده‌ای یهودی به دنیا آمد و در بغداد پرورش یافت و همانجا ماندگار شد، از این‌رو او را بلدیِ بغدادی یاد کرده‌اند.

وی طب را در بغداد نزد ابوالحسن سعید بن هبة ‌اللـه که از استادان نامدار این فن بود، آموخت. سپس به سبب مهارت در پزشکی، به خدمت خلفای عباسی درآمد. شهرت او در معالجۀ بیماران به حدی رسید که به اطراف و اکناف نیز دعوت می‌شد، چنانکه سلاطین سلجوقی هنگام نیاز او را از بغداد به همدان فرا می‌خواندند و از این طریق بود که عطایا و ثروت قابل ملاحظه‌ای نصیب وی گردید. ابوالبرکات در تشخیص و معالجۀ بیماریها روشهای خاصی داشت که موجب شگفتی پزشکان زمان خود می‌شد. نمونه‌هایی از معالجات ابتکاری او را که با روان‌درمانی همراه بوده است. گفته اند که، پزشکان معاصر وی پاسخ مشکلات علمی خود را از او می‌خواستند و این پرسشها و پاسخها به صورت مجموعه‌ای درآمده بود که از آن بهره می جستند.

از طرف دیگر، شهرت آرای فلسفی ابوالبرکات به حدی بود که متفکران دیگر قرن ششم به نقد سخنانش، و به نقد افکار او دربارۀ ارادۀ خداوند می پرداختند. از سوی دیگر، او به سبب گرویدن به اسلام، مورد توجه یهودیان نبود.

دربارۀ علت گرویدن او به اسلام سخنان گوناگون گفته‌اند: برخی استخفافی را که قاضی القضاه بغداد نسبت به وی روا می داشت، در این تصمیم مؤثر دانسته‌اند. بعضی نیز ترس ناشی از مرگ همسر سلطان محمود سلجوقی را که تحت معالجۀ او بود، عامل اصلی این پیشامد شمرده‌اند .همچنین به گفتۀ بیهقی در جنگی که میان المسترشد باللـه خلیفۀ عباسی و سلطان مسعود سلجوقی در 529 ق روی داد، ابوالبرکات اسیر شد و از بیم کشته شدن اسلام آورد و بدین طریق از مرگ رهایی یافت و به دریافت خلعت از سلطان نایل آمد .

ابوالبرکات در پایان عمر به بیماری جذام گرفتار شد، هرچند که توانست با روشی مخصوص خود را معالجه کند، ولی بینایی خود را از دست داد و به همین جهت کتاب المعتبر را که مهم‌ترین اثر فلسفی اوست، به شاگردان خود املا می کرده است.

سال دقیق وفات ابوالبرکات نیز مانند سال تولد او معلوم نیست. برخی تاریخ وفاتش را حدود سال 560 ق نوشته اند. ذهبی نیز تاریخ مرگ او را 550 و اندی و مدت عمرش را حدود 80 سال دانسته است. در این میان فقط بیهقی و به پیروی او شهرزوری تاریخ وفات او را 547 ق و مدت عمرش را 90 سال نوشته اند.

ابوالبرکات علاوه بر تألیفات، مجلس درس و شاگردانی نیز داشته است، از آن جمله‌اند: شیخ یوسف، پدر موفق‌الدین عبداللطیف بغدادی، جمال‌الدین بن فضلان، ابن الدهان منجم و مهذب ابن نقاش و اسحاق بن ابراهیم بن عزرا .

مرتبط با این خبر

  • ثبت جهانی صنایع دستی ایران موجب رونق صنعت گردشگری

  • «شایو »

  • بررسی وضعیت اکران فیلم های سینمایی در دست به نقد رادیو فرهنگ

  • کودکان استثنایی پشت چراغ سبز رادیو فرهنگ

  • اکران فیلم های سینمایی در برنامه دست به نقد

  • روایت تاریخ مراسم گل افشانی در عهد هخامنشیان

  • مسئولیت های جامعه در برابر کودکان معلول جسمی حرکتی چیست؟

  • آثار مکتوب حسن مشحون در برنامه خنیاگران

  • اخبار و رویدادهای فرهنگی اجتماعی روز در برنامه کوبه رادیو فرهنگ

  • جایزه جهانی کتاب سال فراخوان داد