صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

میرزا عبدالقادر دهلوی متخلص به بیدل از شاعر پارسی گوی هند و نماینده برجسته سبک هندی است. وی به سال 1054 هجری قمری در عظیم آباد هند که امروزه پتنه نامیده می شود، زاده شد.

میرزا عبدالقادر دهلوی متخلص به بیدل از شاعر پارسی گوی هند و نماینده برجسته سبک هندی است. وی به سال 1054 هجری قمری در عظیم آباد هند که امروزه پتنه نامیده می شود، زاده شد.

اجدادش از قبیله اَرلاس از اقوام مغولی و ترکان جغتایی و ساکن بخارا بودند. پدرش ، عبدالخالق، از اهل تصوف بود که در جوانی به سپاهیگری اشتغال داشت، اما در همان سنین این شغل را رها کرد و به در پی سلوک و روش های سالکانه رفت. او فرزندش را به سبب ارادتی که به شیخ عبدالقادر گیلانی داشت، عبدالقادر نامید. عبدالقادر در پنج سالگی پدرش را از دست داد و از آن پس عموی جوان و فاضل او، میرزا قلندر، سرپرستی وی را به عهده گرفت .

عبدالقادر گذشته از زبان مادریش، بنگالی، با زبان ریخته که بعدها به زبان اردو شهرت یافت و با زبان سانسکریت و ترکی آشنایی یافت و زبان های فارسی و عربی را نیز در مکتب آموخت . وی در شش سالگی با قرآن آشنا شد و در کمتر از یک سال آن را ختم کرد.

عبدالقادر نخستین سروده هایش را بر عمویش، که نخستین مربی و مشوق وی بود، عرضه کرد. بیدل ابتدا "رمزی " تخلص می کرد، اما سپس با تخلص بیدل می سرود. ظاهراً بیدل نخستین شعر خود را در ده سالگی سروده است.

وی نخست به سبک های خراسانی و عراقی گرایش داشت، اما سفر به دهلی سبب شد تا به سبک هندی روی آورد.

دوره نوجوانی بیدل مصادف بود با شایعه بیماری شاه جهان و نزاع های درونی بر سر قدرت که عظیم آباد را به یکی از کانون های اصلی شورش تبدیل کرد. ظاهراً در همین دوره میرزا قلندر، بیدل را به دایی او، میرزاظریف، سپرد. میرزا ظریف که محقق و دارای روحیاتی سالکانه بود، در تکوین شخصیت عرفانی و ادبی بیدل و آشنایی جدی او با فلسفه و عرفان و کلام و فقه و حدیث و تفسیر تأثیر بسزایی داشت.
بیدل در سال 1071 با میرزا ظریف به مرکز اُریسه رفت و در آنجا با شاه قاسم هواللهی که در ادب و حکمت و عرفان حاذق بود، آشنا شد.

او در 1075 به دهلی رفت و در این شهر به حضور عارف بزرگ ، شاه کابلی، رسید. از دیگر عارفان بزرگ این دوره مولانا کمال بهاری قادری بود که بیدل به او ارادت داشت.

شاه فاضل، از سالکان برجسته آن روزگار بود که در نظم و نثر ماهر بود و او از دیگر استادان بیدل به شمار می رود. بیدل خود در کتاب چهارعنصر، شاه قاسم هواللهی ، شاه کابلی ، شاه ملوک ، شاه یکه آزاد، شیخ کمال بهاری و شاه فاضل را استادان معنوی و روحانی خود می نامد. او در دهلی برای گذران زندگی به خدمت سپاه درآمد ، اما هنگامی که محمد اعظم شاه، پسر اورنگ زیب ، از وی خواست تا مدحیه ای در شأن و منزلتش بسراید، از خدمت دولت استعفا داد، و پایتخت را ترک کرد. وی مدت ها در اکبرآباد و لاهور و حسن آباد، شاه جهان آباد و مَتُهرا به سیاحت پرداخت.
خوشگو بیدل را فردی خوشرو، بلندبالا، و به لحاظ جسمی بسیار قدرتمند معرفی کرده است. نمونه خط او نیز در دست است و حکایت از پختگی و ورزیدگی بیدل در خطاطی دارد. شاهان و بزرگان برای بیدل احترام زیادی قائل بوده اند. او از سوی شرح حال نویسان هم دوره خود مورد ستایش قرار گفته است.

مرتبط با این خبر

  • برگزیدگان رادیو فرهنگ در روز اول جشنواره رادیو و اجلاس جهانی صدا

  • برگزیدگان رادیو فرهنگ در جشنواره رادیو و اجلاس جهانی صدا

  • مراسم افتتاح رادیو کتاب برگزار شد

  • مراسم افتتاح رادیو کتاب برگزار شد

  • چرا 400 هزار تومان برای همه کارمندان واریز نشد؟

  • مراسم افتتاحیه سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران

  • زندگینامه و آثار و اندیشه های بیدل دهلوی (بخش دوم)

  • شهرهای ناپیدا

  • بررسی کتاب شعر العجم در کیمیای کلمات

  • تاریخ شهر دقیانوس در ایران