صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

مباد آن که گمان کنید آنچه نقل می کنیم از سر تفنن یا دعوای بر سر لحاف ملّا ست . نه این
درد زبان فارسی و زبان حال دلسوزان زبان فارسی است .

نویسنده : باقر خلیلی

سخن از زبان فارسی است که برخی واعظانِ « اندک دانِ بسیارگو» ی حوزۀ زبان دربارۀ سستی‌ها و کاستی‎ها وعیب‌های آن بر مِنبرهای شورانگیز و جوان فریب « انقلاب واژگانی » شان سخنانی می گویند که جمله به جمله نشانۀ دریافتِ نادُرُستِ خودشان از زبان فارسی است و گواهِ کج فهمی آنان از « پدیدۀ اجتماعی زبان » و انتظار هم ندارند که وارثانِ واقعیِ زبان فارسی از کج اندیشی‌ آنان نگران شوند. می گویند و با آرامشی تأسّف انگیز هم می‌گویند : « برخی نگرانِ آنند که با هجوم واژه‌های نو و از یاد رفتنِ واژه‌های کهن به ویژه واژه‌های عربی ، رشتۀ پیوندِ ما با گذشته بریده خواهد شد . امّا این نگرانی نا بجاست »
آری ، آن « برخی‌ها » از این بابت نگرانند و نگرانی‌شان هم سخت بجاست ، چون هجوم واژه‌های تازه اگر برای بیانِ مفهوم‌های نو ‌بود ، فارسی زبان‌های آگاه را نگران نمی‌کرد. شما با چه محکّ و منطقی « واژه‌های کهن » را « از یاد رفتنی » می ‌شناسید ؟ شما که می‌نشینید و برخی واژگان انگلیسی را جزء به جزء به فارسی ترجمه می ‌کنید و با این ترفند واژه‌هایی تازه مانند « رویکرد « ، « سود ناور» و« پیش انگاره » می‌سازید ، می‌خواهید این ها را جانشین کدام واژۀ کهنۀ بی ‌معنی شدۀ مردۀ فارسی یا کدام واژه های عربیِ فارسی شدۀ سامی تبار بکنید ؟
شما بریده شدنِ پیوندِ زبانیِ ما با گذشته را نه فقط « نگرانی نا بجا » می‌دانید که با غرور هم اعلام می‌کنید که « این بریدگی هم اکنون بیش از نیم قرن است که روی داده و هر روز باشتاب بیشتری از آن گذشته دور می‌شویم » از کدام گذشته ؟ از گذشته‌ای که به تشخیص فرهنگستان‌های « تکنفرۀ » شما و فرهنگستان « گروهی » آنان ، همۀ عقب ماندگی‌های فکری و فرهنگی و سیاسی جامعۀ ایرانی از این بود که فرهیختگان و روشنفکرانش از اختراع کلمۀ « گفتمان » ناتوان بودند و با پیروی از فیلسوفان و دانشوران ایرانی قرن چهارم و پنجم هجری همان واژۀ « گفتار» را به کار می‌بردند ، به همان معنایی که با واژۀ فرانسوی « دیسکور » از ریشۀ لاتینِ « دیسکورس » تازه در اوایل قرن دهم هجری وارد زبان انگلیسی شد !
امروز هم « گفتار» در زبان فارسی و « دیسکورس » در زبان انگلیسی یعنی سخن ، گفت‌و‌گو، بحث ، جدل ، مناظره ، تبادل افکار، گفتار کتبی یا شفاهی ، مقاله ، رساله ، خطبه ، سخنرانی یا نوشته‌ای مشروح و مفصّل دربارۀ موضوعی معیّن و معمولاَ مهمّ و جدّی . و اکنون شما می‌خواهید بگویید که « مفهوم » آن چیزی که شما آن را « گفتمان » می‌نامید ، در سراسر دورۀ هزار و چند صد سالۀ « زبان فارسی » در حوزۀ شعور واندیشۀ هیچ کسی از هیچ نسلی تا امروزِ شما پیدا نشده بوده است ؟ و اگر پیدا شده بوده است ، قرن ها در مانده بوده‌اند که در قالب چه واژه ‌ای آن را بیان کنند ؟ اگر چنین گمانی داشته باشید ، اهانتی نابخشودنی به تاریخ تفکّر در « گذشته » ‌ای است که شما « فرهنگستان‌های تکنفره » و پیروانتان دارید «هر روز باشتاب بیشتری از آن دور می‌شوید »
از نسل‌های این چهل پنجاه سال ، آنان که در جستجوی علّت‌ عقب‌ ماندگی‌ها و نابسامانی‌های اجتماعی و فرهنگی و سیاسی در ایران ، خود را در میان لغتنامه‌ های فارسی و انگلیسی « زمینگیر» کرده‌‌اند ، ناچار باید این واقعیت را بپذیرید که « لغتنامه از روی زبان درست می‌شود ، نه زبان از روی لغتنامه »
در این باره باز هم می گوییم . والسلام

مرتبط با این خبر

  • سفرنامه ابودلف

  • « درخت کریسمس و عروسی »

  • آغاز هفته کتاب در پایتخت کتاب ایران

  • احمد فردید: زندگی‌نامه و شرح احوال و آرای انتقادی

  • رستاخیز کلمات: بررسی شعر و اندیشه حجت‌الاسلام سید عبدالله حسینی

  • کارگردان فیلم «پاسیو» در جادوی صحنه

  • هفت کوچه به مناسبت آغاز هفته کتاب و کتابخوانی

  • بررسی فیلم سینمایی پاسیو در "جادوی صحنه"

  • معاونت صدا با 120 ساعت برنامه هفته کتاب را آغاز می کند

  • ادراک، از منظر حکمت و فلسفه (بخش اول)