صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

به عقیده ابطال گرایان، علم تنها از طریق یافتن شواهد و قرائنی مبنی بر ابطال دیدگاه های پیشین پیشرفت می‌کند و دقیق تر می شود و علم در این فرایند هیچ نیازی به استقرا ندارد.

نویسنده : علی شالچیان
به عقیده ابطال گرایان، علم تنها از طریق یافتن شواهد و قرائنی مبنی بر ابطال دیدگاه های پیشین پیشرفت می‌کند و دقیق تر می شود و علم در این فرایند هیچ نیازی به استقرا ندارد.
ابطال گرایان بر این باورند که تنها فرضیه‌ای علمی است که بتوان آن را از طریق تجربه ابطال کرد، اما اگر فرضیه ای ابطال ناپذیر باشد، جهان هر خاصیتی که داشته باشد و به هر شکلی که عمل کند، با آن فرضیه تعارضی نخواهد یافت و به بیان دیگر آن فرضیه درباره خاصیت جهان و چگونگی عملکرد آن هیچ چیزی به ما نمی گوید.
بر اساس این دیدگاه، هر اندازه نظریه ای بیشتر ابطال پذیر باشدو راه را برای تصحیح نظریه های علمی و دقیق تر کردن آن بازتر بگذارد باید نسبت به نظریه‌ای که ابطال پذیری کمتری دارد، ترجیح داده شود.
از لوازم مهم شرط ابطال پذیری نظریه ها این است که نظریه به وضوح بیان شود؛ زیرا در صورت ابهام در نظریه، همیشه می‌توان آن را به گونه ای تفسیر کرد که با شواهد تجربی‌ِ متعارض، سازگاری پیدا کند و از ابطال نجات یابد. دقت بیشتر نظریه نیز از آنجا که نظریه را ابطال پذیرتر می‌کند، مطلوب تر است.
آنچه پوپر را به ارائه چنین دیدگاهی برانگیخت رویکرد تجربه گرایانه و پذیرش منطق قیاسی و ضدیت با استقرا بود. او متوجه شده بود که قوانین و نظریه های علمی، به خصوص نظریه نسبیت که در آن زمان با موفقیت از بوته آزمون خارج شده بود، ابطال پذیر بوده است و در مقابل، برخی برداشت های موجود از نظریه تاریخی مارکس و روانکاوی فروید و روانشناسی آدلر فاقد این خصوصیت بودند. چنین نظریاتی هر چند قصد تبیین همه چیز را دارند، اما در حقیقت هیچ چیزی را تبیین نمی کنند.
نظریه های پوپر در فلسفه علم مناقشاتی را به همراه آورد. به عقیده بسیاری از فیلسوفان، دیدگاه پوپر تنها معرفت علمی سلبی را توضیح می دهد و در مورد معرفت ایجابی هیچ چیز به ما نمی گوید. به بیان دیگر، در این دیدگاه، ما تنها می توانیم از نادرستی فرضیه ها اطلاع کسب کنیم، در حالی که آنچه علم را با اهمیت ساخته است، وجه ایجابی آن است. پاسخ پوپر به این ایراد آن است که آنچه مورد توجه اوست منطق تحقیق علمی محض است، نه مسائل عملی مربوط به استفاده های تکنولوژیکی از آن.

مرتبط با این خبر

  • سفرنامه ابودلف

  • « درخت کریسمس و عروسی »

  • آغاز هفته کتاب در پایتخت کتاب ایران

  • احمد فردید: زندگی‌نامه و شرح احوال و آرای انتقادی

  • رستاخیز کلمات: بررسی شعر و اندیشه حجت‌الاسلام سید عبدالله حسینی

  • کارگردان فیلم «پاسیو» در جادوی صحنه

  • هفت کوچه به مناسبت آغاز هفته کتاب و کتابخوانی

  • بررسی فیلم سینمایی پاسیو در "جادوی صحنه"

  • معاونت صدا با 120 ساعت برنامه هفته کتاب را آغاز می کند

  • ادراک، از منظر حکمت و فلسفه (بخش اول)