صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

دکتر کمپفر یکی از سیاحان نقاش است که نقشه ها و تصاویری از شخصیت‌های تاریخی یعنی شاه سلیمان، شیخ صفی الدین و امیرتیمور ازاو به یادگارمانده است.

نویسنده : مهرنوش محتشمی
کمپفر در روز 16م ماه سپتامر 1651 میلادی در آلمان چشم به جهان گشود و پس از اتمام تحصیلات مقدماتی خود ، در 17 سالگی برای اولین بار برای ادامه تحصیل به هلند سفر کرد و در دانشگاه به تحصیل فلسفه، تاریخ و زبان های خارجی مشغول شد. پس از فارغ‌التحصیلی در سال 1674 میلادی در شهر کراکوف به تحصیل ادامه داد و در سال 1676 در شهر ورشو با محمدحسین باقر ایلچی ایرانی که برای ماموریتی از دربار ایران به لهستان سفر کرده بود، آشنا شد.
او سال های انتهایی تحصیل طب و پزشکی خود را در شهر پروس تمام کرد و پس از آن به کشور سوئد نقل مکان کرد و به صورت اتفاقی با یکی از حقوقدان های معروف ر یعنی ساموئل فن پفندورف آشنا شد.
در آن دوره پادشاه کشور سوئد (کارل یازدهم) قصد داشت تا دربار ایران را ضد عثمانیان تحریک کند به همین دلیل گروهی را مشخص کرده و برای انجام این ماموریت به دربار ایران (دوره شاه سلیمان) فرستاد. ساموئل فن پفندورف از حقوقدان های مشهور بود و با توصیه او کمپفر به عنوان "پزشک" این گروه اعزامی را همراهی کرد.

کمپفر و هیئت همراه با کشتی از طریق رود ولگا به سوی دریای خزر روانه و در هفتم نوامبر 1683 به آستراخان وارد شدند.
آنها در هفدهم دسامبر به شماخی، مرکز شروان که در آن زمان بخشی از خاک ایران بود رسیدند. یک ماه به انتظار اذن ورود از سوی دربار ایران در اصفهان بودند، سرانجام پس از آن که این اجازه صادر شد به سوی پایتخت حرکت کردند.
کمپفر از این دوره یک‌ماهه توقف نهایت استفاده را برد. او در آن اطراف و نواحی گردشهای تحقیقاتی و پژوهشی کرد و گزارشهایی نیز تهیه کرد. برای مثال منطقه نفت‌خیز باکو را از نزدیک مشاهده و شرح مفصلی درباره وضع جغرافیایی و اقتصادی آن نوشت. او اولین کسی است که درباره این منطقه نفت‌خیز یادداشت‌های علمی از خود به جای گذاشته است.
هیئت سوئدی در چهارده ژانویه 1684 شماخی را ترک کرد، پس از گذراندن یک ماه به رشت و بعد از آن به قزوین رسیدند و پس از توقفی کوتاه قزوین را ترک کرده و بعد از گذشتن از ساوه، قم، کاشان و نطنز بالاخره در 29 مارس 1684، یک هفته پس از نوروز 1096 هجری به اصفهان وارد شدند. کمپفر در این زمان سی و یک سال داشت.
او تقریباً همزمان با مرگ شاه عباس دوم و به تخت نشستن شاه سلیمان وارد ایران شد از همین رو توضیحی مختصر از ایران زمان سابق و شرحی کامل از اننخاب و سلطنت شاه جدید ارائه داده‌است.
مدت اقامت کمپفر در اصفهان بیست ماه بود او در این مدت به بازدید از نقاط مختلف شهر و تماس با طبقات مختلف مردم پرداخت و از مشاهداتش با دقت بسیار یادداشت برداشت. اسامی کوه‌ها و ارتفاعات محلی را ضبط نمود و اسامی کلیه بناهای مهم از جمله مدارس، کاروانسراها و… را در کتاب خود ذکر کرد. او در این مدت توانست بخش اول کتابی را که درباره گیاهان ایران نوشته بود تکمیل کند. از جمله یادداشت‌های کمپفر شرح کامل مشاغل و مناسب و سلسله مراتب اداری کارمندان و کارکنان درباری و کشوری ایران در قرن هفده میلادی است.
کمپفر برای کسب اطلاعات دست اول نیاز به تماس مستقیم با طبقات مختلف مردم داشت. به همین دلیل از بدو ورود به اصفهان مشغول فراگرفتن دو زبان فارسی و ترکی شد. کسی که بیش از همه به او در فراگرفتن این زبانها یاری رساند کشیشی مسیحی با نام رافائل دومان بود که تا آن زمان سی و هشت سال از اقامتش در اصفهان می‌گذشت. همچنین رافائل برای کمک به کمپفر یک کتاب دستور زبان ترکی و کتابی درباره ایران نوشت که کمپفر از آن استفاده بسیار کرد.
کمپفر به واسطه آشنایی به زبان فارسی و آداب و فرهنگ ایرانیان، اعتبار و محبوبیت خاصی میان مردم پیدا کرده بود. در دربار هم اعتبار خود را حفظ کرده بود. آنچنان که شاه سلیمان از وجود او در مذاکرات خود با سفرا و نمایندگان اروپایی به عنوان مترجم دربار بهره می‌جست.
پس از گذشت بیست ماه از توقف در اصفهان، کمپفر از وجود یک اسکادران کشتی هلندی در خلیج فارس اطلاع یافت. از خدمت در سفارت سوئد کناره‌گیری کرد و در دسامبر 1684 با شخصی به نام فان هوی‌فل ، رئیس شرکت هلندی و مقیم اصفهان بود قرارداد بست تا به عنوان پزشک کشتی هلندی به سفرهای تحقیقاتی خود به سوی هندوستان ادامه دهد.
پس از گذشت یک سال از امضای قرار داد، کمپفر همچنان در اصفهان بود، سرانجام در 21 نوامبر 1685 از راه تخت جمشید و شیراز به سمت خلیج فارس حرکت کرد. کمپفر در این مسیر از شهر باستانی دارابگرد دیدن کرد و یادداشتهایی در مورد نقش برجسته داراب که موضوع آن پیروزی شاپور اول بر امپراطوری روم می‌باشد برداشت.
همچنین نخستین تصاویر نقاشی‌شده از کعبه زرتشت در سفرنامه‌هایی که توسط جهانگردان اروپایی قرن هفدهم از جمله کمپفر نوشته شده، به دست ما رسیده‌است.
کمپفر بود که برای اولین بار فرض آتشکده و آتشگاه بودن این بنا مطرح کرد و پس از وی جیمز موریه و رابرت کر پورتر در اوایل سده نوزدهم این دیدگاه را قوت بخشیدند.
کمپفر حین عبور از تخت جمشید قسمتی از کتیبه‌های آن را رونویسی کرد.

پس از خروج از ایران، کمپفر به هندوستان، جاوه و پس از آن ژاپن می‌رود و در اواخر سال 1694 به آلمان بازمی‌گردد.
کمپفر امیدوار بود پس از بازگشت به آلمان دست‌نوشته‌های خود دربارهٔ سفرهای مشرق‌زمین به چاپ برساند اما به دلیل مشکلات متعددی ، سال‌ها موفق به انجام آن نشد تا سرانجام در سال 1712 توانست پس از هفده سال سفرنامه‌اش را چاپ کند و چهار سال پس از انتشار سفرنامه‌اش در تاریخ 24 اکتبر 1716 در سن 65 سالگی درگذشت.

مرتبط با این خبر

  • سفرنامه ی کارلا سرنا

  • « آبلوموف »

  • آشنایی با ایرانشناس برجسته «زنده یاد منوچهر ستوده»

  • ویژه برنامه یادبود زنده یاد صادق عبدالهی از رادیو فرهنگ

  • نام آوران ایران زمین میزبان نادر مشایخی می شود

  • کارگردان نمایش «فیل در تاریکی» به گفتگوی جادوی صحنه می آید

  • ویژه برنامه یادبود زنده یاد صادق عبدالهی از رادیو فرهنگ

  • "خشت اول" کودکان را با مسواک آشتی می دهد

  • «نخستین اشتباهی که نی نی کرد ....»

  • مارتین هایدگر(بخش آخر)