صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

در دنباله روندی که مدتی است آغاز کرده ایم و هراز چندگاهی یکی از محققان و اندیشمندان بزرگ معاصر ایران را در حوزه ادبیات و علوم انسانی معرفی می کنیم، امروز نیکو خواهد بود که از علامه روانشاد سعید نفیسی چند جمله ای سخن بگوییم.

نویسنده : ارسطو جنیدی

سلامی به بلندای دماوند به فرزندان ایران زمین. درودی به زیبایی ادبیات ایران زمین به شیفتگان دانایی و عاشقان زبان شیرین پارسی.
استاد سعید نفیسی تجسم پرکاری، کوشش و دقت علمی بود. از کسانی که به معنی واقعی کلمه (( کم نظیر )) هستند.
این ادیب، نویسنده، مورخ، پژوهشگر و مصحح برجسته ادبی در هجدهمین روز از خردادماه سال 1274 در تهران چشم به جهان گشود.
پدرش مردی دانا و مدرس مدرسه بود و مدرسه ای به نام ((شرف)) را در تهران بنیان گذارده بود.
سعید نفیسی سالهای ابتدایی تحصیل را در همان مدرسه سپری کرد و دروس دوره متوسطه را نیز در مدرسه علمیه گذراند. سالهای بعد برادر بزرگترش او را برای ادامه تحصیل با خود به سوییس و سپس فرانسه برد و سعید جوان زبان فرانسوی، روسی و انگلیسی را به درجه بسیار عالی آموخت. در سال 1297 به ایران بازگشت و در مدرسه دارالفنون به تدریس مشغول شد و پس از آغاز به کار دانشگاه تهران، همراه با علامه فروزانفر و ملک الشعرای بهار و استاد ابراهیم پورداوود، از نخستین استادان ادبیات دانشگاه تهران بود که به تدریس و تربیت دانشجویان همت گماشت.
همسر ارجمند استاد، بانو ((پریمرز نفیسی)) خاطرات بسیار زیبایی از کتاب دوستی و عشق استاد به مطالعه نقل کرده اند. ایشان خاطرنشان می کنند که علامه نفیسی شیفته کتاب و خواندن و نوشتن بود. هرگز کتابی را در خانه حبس نمی کرد و چون دوستی کتابی را مطالبه می نمود، استاد با بزرگ منشی خاص خود کتاب مورد نظر را به شخص علاقه مند هدیه می داد و می فرمود باید کتاب را به دست مشتاق مطالعه رساند. باید کتاب به دست مردم بیفتد. کتاب را نباید حبس کرد و جلوی پیشرفت فکری مردم را گرفت و این کار را قدمی مهم در راه پیشرفت جامعه و به ویژه نسل جوان ایرانی می دانست.
سعید نفیسی داستان نویس نیز بود. داستانهای او اکثراً سرشار از احساسات هستند و شخصیت پردازیهای برجسته ای در آثار داستانی او به چشم نمی خورد. تنها استثناء از این قاعده، رمان (( نیمه راه بهشت )) است که مضمون زنده و اجتماعی و طنز گاه گزنده و تلخ آن که با جسارتی خاص ممزوج شده و آن را بدل به رمانی خوش ساخت و درخور توجه کرده است.
اما برجستگی خاص سعید نفیسی نه به داستانها و رمانهایش، بلکه به پژوهشها و تحقیقات ارزنده اوست.
در این مورد باید گفت اعتبار علمی علامه سعید نفیسی تا آنجاست که وی را باید از ارکان مسلم تحقیقِ بسیار دقیق و علمی و از دانشمندانی دانست که سخنش استحکام و استواری کم نظیری دارد.
استاد قلمی بس پربار داشت. استاد فقید ایرج افشار نقل می کند که نفیسی وقتی قلم در دست می گرفت به سرعتی عجیب زیباترین و علمی ترین مطالب را می نگاشت. اگر از او مطلبی در باب فلان موضوع ادبی یا شخصیت تاریخی می خواستند قلم بر کاغذ می نهاد و در کمترین زمانی چندین ستون از مطالب زیبا و درست و در عین حال با نثری دلپذیر و شیوا را می نوشت؛ به نحوی که موجب تعجب و تحسین دیگران واقع می شد. کثرت آثار استاد روانشادمان- نفیسی- آن قدر زیاد است که باید گفت از این حیث در کل دوره معاصر فقط و فقط با علامه فقید دکتر ذبیح الله صفا قابل مقایسه است و بس.
استاد نفیسی در زمینه شاهنامه تحقیقات فراوان داشت. نسخ کهن شاهنامه را مقابله کرده بود و چاپی بر اساس نسخه بروخیم عرضه کرد.
کتابی مستطاب در مورد شیخ الرئیس ابن سینا دارد با نام ((پورسینا)) که از بهترین و دقیق ترین آثار در مورد این نابغه بزرگ تاریخ محسوب می شود. نفیسی در این کتاب، خلاصه ای از اندیشه های فلسفی و منطقی ابن سینا ارایه می کند، کتب پزشکی او را مورد بررسی قرار می دهد، اشعار فارسی و عربی وی را نقل کرده همراه با شرح و ترجمه نقل می کند و از افکار ابن سینا پیرامون موسیقی، سیاست سخن به میان می آورد.
مجموعه اشعار رودکی و تصحیح و شرح آنها دیگر کار مهم نفیسی است. اثری چنان درخور توجه که هنوز هم بهترین کار تحقیقی و منقح در مورد سلطان شاعران زبان پارسی به شمار می رود.
تاریخ خاندان طاهری دیگر کتاب مهم استاد است که خواننده را با این خاندان و ارتباط آنها با دستگاه خلافت بنی عباس آشنا می کند. شیوه علمی استاد فقید در نگارش این کتاب به حدی استادانه است که این اثر را تبدیل کرده است به یکی از منابع تراز اول در حوزه شناخت خاندان طاهری و کلاً شرایط سیاسی و اجتماعی ایران در دو قرن نخست پس از حمله اعراب.
کار دیگر استاد، تصحیح و شرح دیوان شیخ بهایی بود که به نیکوترین وجهی به جامعه ادبی ایران عرضه کرد.
نفیسی بزرگمرد عرصه ترجمه نیز بود و پیش از این به اشراف حیرت انگیز وی به زبانهای انگلیسی، فرانسوی و روسی اشاره شد.
استاد، مهمترین حماسه یونانیان یعنی ایلیاد و اودیسه را با ترجمه ای که همتایی برای آن نمی توان یافت، به فارسی ترجمه کردند. ترجمه ای که شهرت جهانی یافت.
((آرزوهای برباد رفته)) اثر بالزاک- دیگر ترجمه ایشان است که دریافت جایزه بهترین ترجمه سال را برای وی به ارمغان آورد.
سعید نفیسی کتابی بس ارزنده با نام تاریخ ادبیات روس دارد که از گرامی ترین آثار اوست و در دوجلد به اندازه یک دایره المعارف بزرگ به خواننده اطلاعات ذی قیمت در مورد ادبیات روس هدیه می دهد.
مقالات و نمایشنامه های ایشان نیز بسیار پرشمار هستند و به قدری فراوان که حتی نمی توانیم فهرستی از اسامی آنها اشاره کنیم.
سعید نفیسی علاوه بر عشق وافری که به ادبیات کهن داشت به ادبیات دوره معاصر نیز دلبسته بود و از کسانی بود که کوشیدند واحدهای درسی ادبیات معاصر را نیز در واحدهای دانشگاهی وارد کنند و اهمیت شعر و نثر معاصر را خاطر نشان ساختند. او کتابی تحت عنوان ((شناخت نثر فارسی معاصر)) در دو مجلد نگاشت و زیباییهای این نثر را نیز معرفی کرد.
استاد نفیسی در ایام جوانی مدتی شعر نیز سرود اما چون شعرهای خود را نمی پسندید به زودی این کار را رها کرد و دیگر هرگز تا پایان عمر به سراغ شاعری نرفت.
سرانجام نور فروزان وجودش در بیست و سوم آبانماه سال 1345 خاموش شد، و اندوه فقدانش تا همیشه برجای خواهد بود.
در پایان دو نکته را بیان کنیم تا حسن ختامی بر یادکردمان از این ستاره درخشنده ایرانمان باشد.
استاد نفیسی در ستایش از فرهنگ و تاریخ ایران چنین می نویسد:
(( بنده نه از این جهت که ایرانی ام، بلکه از این جهت که تاریخ خوانده ام و سالهای سال تاریخ جهان را تدریس کرده ام، با قاطعیّت می گویم که در سراسر جهان کشوری به عظمت تمدن ایران سراغ ندارم... فرزندان ایران باید فخر کنند که شاخه های این درخت برومندند...))
و واپسین کلام آنکه استاد روانشاد- نفیسی- نشانهای علمی بسیاری دریافت کردند. نشان درجه اول علمی، نشان پالم آکادمیک، نشان لوژین دونور فرانسه از جمله این مدالها هستند.
اما والاترین نشان و مدالی که استاد دریافت کردند، قرار گرفتن نام درخشان ایشان در میان عاشقان ایران زمین و استادان گزیده این خاک مقدس است... ایرانی که استاد نفیسی در ابتدای تمامی نوشته های خود، از داستان گرفته تا نقاله و کتاب و رساله، این چنین شیفته وار ستایشش می کند:
((به ایرانم، به ایران گرامی ام، به ایران جاودانی ام...))

مرتبط با این خبر

  • نگاهی به دوران پیشدادیان در شاهنامه

  • فراز و فرود جنگ تحمیلی تا آتش بس

  • آیین های محرم در هفت کوچه

  • صنایع دستی زنان در منطقه دنا کهگیلویه و بویراحمد

  • آشنایی با معاملات وکالتی در برنامه پرونده

  • خاطرات دفاع مقدس را از رادیو فرهنگ بشنوید

  • "فرهنگ به وقت فرهنگ" در رادیو فرهنگ

  • به مناسبت هفته دفاع مقدس: تاریخ دفاع مقدس در شنیدنی های تاریخ

  • رادیو کتاب : معرفی «کتیبه‌های صحن عتیق» و «پژوهشی در زیلوی یزد»

  • آواها و نواهای محرم در کهگیلویه و بویراحمد