صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

با توجه به طلیعه ماه مبارک رمضان، امروز بنا داریم از این ماه سراسر نور و زیبایی، این ماه پاکی دلها و میهمانی خدا صحبت کنیم و انعکاس آن در ادبیات بی همتای پارسی و اشعار دو تن از برترین شاعران ایران و جهان، یعنی مولانا و سعدی.

نویسنده : ارسطو جنیدی


سلام بر همه شما پارسی زبانان روزه دار. سلام بر همه شما سالکان کوی دوست و پرهیزگاران عارف.
در ادبیات ما معارف اسلامی و قرآن کریم مثل خون جریان دارد و بزرگترین شاعران زبان پارسی سر بر آستان کلام الله مجید و معارف اسلامی و احادیث حضرت پیغمبر اکرم(ص) نهاده و توشه ای بزرگ از معرفت و ایمان و عشق اندوخته اند.
مولانا جلال الدین در کلیات شمس اشاراتی بس دل انگیز به ماه مبارک رمضان و فلسفه شگرف آن دارد. مثلاً در جایی، ماه رمضان را، حکم فرمانروایی و سمت پادشاهی انسان بر عالم دلِ خویش می داند که از سوی خداوند به او ارزانی شده است. رمضان خوراکی آسمانی است. این ماه مبارک با خود مژده جاودانگی وجود انسان را می آورد. این ماه عزیز سندی است آشکار بر آنکه شیطان را هرگز بر اهل ایمان غلبه نخواهد بود و لشکر بزرگ شیطان در مقابل لشکر بینهایت برتر خداوند شکست خواهد خورد:

آمده ماه صیام، سنجق سلطان رسید/ دست بدار از طعام مائده جان رسید//جان ز قطیعت برست، دست طبیعت ببست/ قلب ضلالت شکست، لشکر سلطان رسید...
و سخن زیبای انتهایی این غزل آنکه: اگر از مائده جسمانی دست کشیدی، و خاموشی پیشه کردی، مائده روحانی و آسمانی دریافت خواهی کرد:
دست و دهان را بشوی، نه بخور و نه بگو/ آن سخن و لقمه گو کو به خموشان رسید//

و در غزل شیرین و شیوای دیگری، مولانا چه زیبا برکات ماه مبارک رمضان را فهرست وار بر می شمرد:

آمد رمضان و عید با ماست

قفل آمد و آن کلید با ماست

بربست دهان و دیده بگشاد

وان نور که دیده دید با ماست

آمد رمضان به خدمت دل

وان کس که دل آفرید با ماست

در روزه اگر پدید شد رنج

گنج دل ناپدید با ماست

کردیم ز روزه جان و دل پاک

هر چند تن پلید با ماست

روزه به زبان حال گوید

کم شو که همه مرید با ماست

چون هست صلاح دین در این جمع

منصور و ابایزید با ماست

آری... ما نیز از رسیدن به جایگاه والای عرفایی صاحبدل چون منصور حلاج و بایزید بسطامی دور نیستیم، اگر دل را از گناه پاک کنیم و نور خداوندی و عشق به خلق خداوندی را در دل بگنجانیم.

سعدی شیرین سخن بزرگوار نیز از دیگر شاعرانی است که عاشقانه به ماه رمضان اشاره کرده است. یک غزل بسیار زیبای سعدی شیرین سخن با نام (( در وداع با ماه رمضان )) نام دارد که فوق العاده دل انگیز و زیبا سروده شده و اشک دلتنگی برای خداحافظی از این ماه خداوند را بر دیده عاشقان حق جاری می سازد. چون این اشعار بینهایت لطیف به پایان ماه مبارک متعلق است، نقل و تفسیر آن را به مقاله ای دیگر در پایان رمضان المبارک موکول می کنیم.
اما اشاره ای کوتاه هم داشته باشیم به یک حکایت بسیار زیبا از حضرت سعدی در بوستان همیشه جاویدش.
سعدی بزرگوار والاترین درجه ایمان را که ((اخلاص)) باشد پیش چشم مخاطب قرار می دهد و فراگوش ما چه نیکو زمزمه می کند که مومن پاک سرشت جز برای رضای حق تعالی کاری انجام نمی دهد. قصد یک مومن واقعی از عبادات و پرهیزگاری ها جلب توجه مردم و تحسین آنان نیست، بلکه کسب رضای خداوند است و بس.
نابالغی که مخفیانه روزه اش را می خورَد و مادر و پدرش به گمان آنکه وی روزه است مورد تشویقش قرار می دهند، تجسم عینی این خام اندیشان تشنه تحسین مردم است:

شنیدم که نابالغی روزه داشت

به صد محنت آورد روزی به چاشت

به کتّابش آن روز سائق نبرد

بزرگ آمدش طاعت از طفل خرد

پدر دیده بوسید و مادر سرش

فشاندند بادام و زر بر سرش

چو بر وی گذر کرد یک نیمه روز

فتاد اندر او ز آتش معده سوز

بدل گفت اگر لقمه چندی خورم

چه داند پدر غیب یا مادرم؟

چو روی پسر در پدر بود و قوم

نهان خورد و پیدا بسر برد صوم

که داند چو در بند حق نیستی

اگر بی وضو در نماز ایستی؟

پس این پیر ازان طفل نادان ترست

که از بهر مردم به طاعت درست

کلید در دوزخ است آن نماز

که در چشم مردم گزاری دراز

اگر جز به حق می‌رود جاده‌ات

در آتش فشانند سجاده‌ات

و آن پیر که از بهر ریا و تظاهر خود را پاک و مومن و شریف جلوه می دهد از آن کودک نابالغ روزه خوار هم بی مایه تر است و نادان تر.
ماه مبارک رمضان ماه اخلاص است و پاکی و ماه رها کردن ریا و نفاق و تظاهر و سعدی شیرین سخن از لا به لای بوستان جاویدانش چه زیبا این حکمت را به ما می آموزد که :
عبادت به اخلاص نیّت نکوست/ وگرنه چه آید ز بی مغز؟، پوست/...

مولانا و سعدی آینه های شفاف فطرت و دیانت هستند. آینه هایی پاک که هم عیوب ما را می نمایانند و هم اصلاح عیوب را به ما می آموزند. از این آینه های نورانی بهره مند شویم...
تا فرصتی دیگر که باز هم با این آینه های شفاف خلوتی می گزینیم، طاعاتتان مقبول

مرتبط با این خبر

  • سفرنامه ی دن گارسیا فیگوئرا

  • آثار کاخ گلستان از موزه لوور فرانسه برگشت

  • «زبان فارسی »

  • « حسرت »

  • درباره فیلم سینمایی «خاله قورباغه» بیشتر بشنوید

  • فرهنگ و اداب و رسوم مردم ایلام

  • دوازدهمین جشنوارۀ ملی موسیقی جوان زیر ذره بین دست به نقد

  • گپ و گفتی صمیمانه با مسعود اسکویی گوینده پیشکسوت رادیو

  • عجیب ترین موزه های جهان را بشناسید

  • ((برچسپ )) را از رادیو فرهنگ بشنوید