صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

امروز در راستای معرفی شخصیتهای بزرگ ادبی در ایران معاصر، به استاد فقید، دکتر محمد معین خواهیم پرداخت. این بزرگ مرد عرصه پژوهش ادب پارسی، در سال 1293 در شهر رشت دیده به جهان گشود.

نویسنده : ارسطو جنیدی

سلام و درود بر فرزندان ایران زمین

سلام و درود بر عاشقان دانایی و شیفتگان تمدن بزرگ میهن

مجدداً نوروز را به پیشگاه شما عزیزان فرهیخته تبریک عرض می کنم. از درگاه خداوند مهربان برای شما شادکامی آرزومندم.

امروز در راستای معرفی شخصیتهای بزرگ ادبی در ایران معاصر، به استاد فقید، دکتر محمد معین خواهیم پرداخت.
این بزرگ مرد عرصه پژوهش ادب پارسی، در سال 1293 در شهر رشت دیده به جهان گشود.
استاد محمد معین فرزند شیخ ابوالقاسم، از طلاب برجسته علوم دینی رشت بود. محمد معین در نوجوانی پدر و مادر را از دست داد و تحت حمایت و سرپرستی پدربزرگ فاضل و ارجمندش، شیخ محمد تقی معین العلماء قرار گرفت.
محمد معین از همان سنین کودکی صرف و نحو عربی را به نیکویی در محضر پدربزرگ خود آموخت و تسلط او به زبان عربی تا جایی رشد یافت که از افراد بسیار ممتاز در تسلط بر این زبان شد. وی همچنین علوم فقهی و دینی را نیز آموخت. پس از اتمام کلاس چهارم ابتدایی به تهران رفت و در مدرسه درخشان تاریخ معاصر ایران یعنی یادگار بزرگ امیرکبیر، دارالفنون وارد شد. در همان دوران بود که با دوست بسیار صمیمی و دانشمندش، ذبیح الله صفا آشنا شد و بعدها این دو جوان کوشا و بسیار مستعد از برترین دانشمندان زبان و ادبیات پارسی لقب گرفتند. در سال 1314 به عنوان معلم زبان و ادبیات فارسی به اهواز اعزام شد و مدتی بعد در دانش سرای همان شهر سمت استادی و سپس ریاست دانش سرا به وی محول شد.
در سال 1319 به تهران بازگشت و به ادامه تحصیل در مقطع دکترای ادبیات فارسی ادامه داد و در سال 1321 از پایان نامه درخشان خود با عنوان(( مَزدَیسنا و ادب پارسی )) با راهنمایی علامه فقید، ابراهیم پورداوود، دفاع کرد و نخستین کسی شد که درجه دکترای ادبیات پارسی گرفت. بعدها دوست دیرینش ذبیح الله صفا نیز دومین فرد بود که به این عنوان رسید. از سال 1325 به محضر علامه دهخدا راه یافت و در تدوین لغتنامه کوششهای بلیغ نمود. بعد از رحلت علامه دهخدا و بنا بر وصیت آن بزرگوار، ادامه کار تالیف و نگارش به او محول شد. در سال 1337 به عضویت فرهنگستان ایران درآمد. و درسال 1339 دولت فرانسه نشان عالی هنر و ادب را بدو اهدا کرد. استاد معین بارها و بارها به دریافت نشانهای ممتاز علمی نایل آمد که به علت کوتاهی مجال، با پوزش از روان بلند آن آزادمرد، از ذکر همه آنها خودداری می کنیم.ایشان سالهای سال به عنوان استاد ممتاز در دانشگاه تهران به تدریس زبان و ادبیات پارسی مشغول بود. استاد مدتها در دانشگاه های خارج از کشور، مشغول تدریس زبان و ادبیات پارسی و تاریخ ایران بود. عشق شگفت انگیز ایشان به زبان پارسی تا جایی بود که تمامی توان و نیروی خود را برای معرفی شکوه و زیبایی زبان پارسی مصروف داشت. این یگانه مرد کم نظیر در سال 1345 شبی در دفتر کارش از شدت خستگی ناشی از کار زیاد به اغما فرو رفت و بعد از کوششهای بی ثمر برای بهبود ایشان، استاد به کانادا انتقال یافت اما معالجات پزشکان بی ثمر بود و کمای استاد مدت پنج سال ادامه یافت تا آن که بالاخره دکتر محمد معین، یکی از والاترین و گرانمایه ترین پژوهشگران تاریخ ایران معاصر، در سال 1350 به عالم قدوس پرکشید و ایران و ایرانی را در اندوه فرو برد.
استاد دکتر محمد معین به راستی از نوابغ کم نظیر تاریخ معاصر ما محسوب می شوند. ایشان علاوه بر تسلط حیرت انگیز بر زبانهای عربی، انگلیسی و فرانسه، به زبانهای آلمانی، پهلوی، سانسکریت و اوستایی نیز اشراف کامل داشت. ایشان بعد از اتمام کار لغتنامه، فرهنگ واژگان را به رشته تحریر درآوردند که امروزه به (( فرهنگ دکتر معین )) مشهور است. استاد با هوشمندی بسیاری کوشش کردند که در هنگامی که مسئول تدوین لغتنامه هستند از ابراز سلیقه شخصی خود در تدوین آن اثر که یادگار علامه دهخدا بود بپرهیزند و نظرات و نکات مورد نظر خود را در اثر خاص خود و به طور جداگانه وارد کنند که اثر سترگ (( فرهنگ معین )) پدید آمد. این اثر شش جلدی هنوز هم کاربردی ترین فرهنگ لغت زبان فارسی است. دکتر محمد معین آثار ذی قیمت فراوانی تالیف کردند که مهمترین آنها بعد از فرهنگ معین، همان کتاب مزدیسنا و ادب پارسی است که پایان نامه ایشان بود و بعدها به صورت کتاب چاپ شد. از میان ده ها کتاب استاد به یک اثر دیگر این بزرگ مرد اشاره می کنیم و آن هم کتاب ارجمند (( تحلیل هفت پیکر نظامی )) است که در تفسیر چهارمین منظومه استاد شاعران ایران، نظامی ، کتابی عذب و یگانه است.
و فرجام سخن را با خاطره ای از همسر استاد زیور می دهم.
همسر دکتر معین نقل می کردند که پزشکان کانادایی مدتها برای به هوش امدن استاد کوشش می کردند و بی نتیجه بود. روزی پزشک معالج ایشان از من پرسید : آقای دکتر چند سال سن دارند؟ من گفتم حدود پنجاه سال. پزشک ایشان متعجب شد و با حیرت فراوان گفت : چنین چیزی غیر ممکن است... چون عکسهایی که از مغز ایشان گرفته ایم مغز یک انسان نود ساله را نشان می دهد و نه پنجاه ساله را. مگر استاد چقدر فعالیت ذهنی داشته اند که مغزشان این چنین پیر شده؟

و پاسخ آن پزشک را هم باید در کتابهای با ارزش و درخشان دکتر محمد معین جستجو کرد.

شیفتگان دانایی و عاشقان میهن را به خواندن آثار شادروان دکتر محمد معین دعوت می کنم.

جاوید ایران زمین
جاوید یاد و خاطره فرزندان بزرگ و بزرگوار این خاک مقدس

مرتبط با این خبر

  • زبان فارسی

  • ماه پنهان است

  • چالش های این روزهای سازمان سینمایی

  • سفرنامه خوانی : سفر به لائوس

  • معمار مجتمع چهارسو در خشت و خیال

  • بررسی کتاب دیداری با اهل قلم

  • تشریح برنامه‌های جشنواره قصه‌گویی

  • نگاهی به معانی مختلف اراده (بخش اول)

  • « عقاید یک دلقک »

  • گفتگو با مازیار عصری در برنامه سروش