صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

بدیع‌الزمان فروزانفر (زادهٔ 14 شهریور 1276 در بُشرویه - درگذشتهٔ 16 اردیبهشت 1349 در تهران)، استاد یگانه زبان و ادبیات پارسی بودند. این دانشمند ممتاز، از شاگردان مرحوم ادیب نیشابوری، مرد صاحبدل و ادیب بزرگ اواخر عهد قاجار بود.

نوشته : ارسطو جنیدی
با درود بر شما دوستان عزیز و فرزندان فرهنگ ایرانی و زبان بی همتای پارسی.
سرزمین زیبای ما، سرزمین عشق به فرهنگ است و سرزمین تاریخ و هنر و ادبیات.
فاخرترین ادبیات جهان، بدون هیچ تعصبی و به اعتراف منتقدان غربی، ادبیات زیبای سرزمین ماست که به زبان بی همتا و دلنشین پارسی بیان شده است و به تعبیر استاد گرانقدر، دکتر اصغر دادبه : ((سرمایه ای بزرگ از فرهنگ انسانی و الهی را در خود دارد.))
این میراث سترگ و بزرگ در طول زمان به نیکوترین وجهی توسط نیاکان ما محفوظ داشته شده تا امروز به دست ما رسیده است.
اما شرح و توضیح و از همه مهمتر، تصحیح متون ادب پارسی بر اساس نسخ کهن خطی، کاری بسیار بسیار دشوار است که به سرمنزل مقصود رساندنش جز با عشقی بزرگ و علمی ژرف هرگز میسّر نیست.
در دوره معاصر، یعنی از بعد از انقلاب مشروطه تا امروز، بزرگ مردانی در عرصه تحقیق ظهور کرده اند که هریک به نوبه خود کوشیده اند در راه دشوار تصحیح متون گذشته، شرح آن آثار فاخر و نیز تربیت دانشمندان ادبیات برای نسلهای بعد، گامهای بزرگی برداند که الحق والانصاف چه خوش درخشیدند و تکریم ابدی ملت فرهنگ پرور ایران را برای خود به ارمغان بردند.
یکی از موضوعاتی که گاهی مغفول باقی مانده است، معرفی کردن آن دانشمندان و پژوهشگران بزرگ ادبیات و تاریخ ایران زمین در دوره معاصر است. ما به عنوان نسل امروز باید آن رادمردان نیک اندیش را بشناسیم، تکریم کنیم و با آثار آنان انس بگیریم که سیراب شدن از آب زلال ادبیات پارسی، بدون مراجعه به آثار این بزرگان، امکان پذیر نیست.
از این هفته گه گاهی به معرفی یکی از این ستارگان قدر اول آسمان تحقیق در دوره معاصر می پردازیم و این نخستین هفته را به معرفی استاد فقید، علامه فروزانفر اختصاص می دهیم.
بدیع‌الزمان فروزانفر (زادهٔ 14 شهریور 1276 در بُشرویه - درگذشتهٔ 16 اردیبهشت 1349 در تهران)، استاد یگانه زبان و ادبیات پارسی بودند.
این دانشمند ممتاز، از شاگردان مرحوم ادیب نیشابوری، مرد صاحبدل و ادیب بزرگ اواخر عهد قاجار بود.
مرحوم استاد فروزانفر در ایام جوانی با عشقی عجیب بر سر جلسات درس ادیب حاضر می شد و در کوتاه زمانی از شاگردان مخصوص و از مریدان آن عارف صاحبدل و ادیب بزرگ شد.
خود مرحوم فروزانفر نقل می کنند که ادیب نیشابوری در همان اتاق خود تدریس می کردند در نهایت ساده زیستی ایام را به سر می بردند و جز عشق به معارف و ادبیات و پرورش شاگردان، به کار دیگری مشغول نبودند.

فروزانفر از محضر ادیب نیشابوری توشه های درک ژرف از ادبیات و عرفان را بر می گیرد و با پشتکاری به راستی حیرت انگیز، تبدیل می شود به یکی از درخشانترین ستاره های عالم تحقیق در تمامی ادوار ادب پارسی.
علامه، دو دستاورد بسیار سترگ دارند که مختصراً اشاره ای به این دو دستاورد بزرگ می کنیم:
اول، شاگردان گرامی و بی نظیری که پرورش دادند. استا بدیع الزمان فروزانفر شاگردانی پرورش دادند که هر یک به تنهایی جهانی از دانش و حکمت هستند :
استاد فقید، دکتر ذبیح الله صفا، استاد فقید، دکتر محمد معین، استاد فقید، دکتر پرویز ناتل خانلری، استاد فقید، دکتر لطفعلی صورتگر، استاد فقیدعبدالحسین زرین کوب و استادان گرامی محمدرضا شفیعی کدکنی و قدمعلی سرامی از جمله شاگردان علامه فروزانفر هستند که هر یک دریایی از حکمت ایرانی- اسلامی محسوب می شوند و در مقالات بعدی به تفکیک به هریک از این بزرگمردان اندیشمند اشاراتی خواهیم داشت.
دومین میوه درخت وجود گرامی علامه فروزانفر، کتابهای ذی قیمت این استاد ارجمند هستند.
ایشان بدون تردید بزرگترین مولاناشناس سیصد سال اخیر ایران هستند و هیچ پژوهشگر بزرگی در عهد معاصر نیست که در باب عظمت مولانا جلال الدین مطلبی بر صحیفه بنگارد و تحت تاثیر استاد فروزانفر قرار نگرفته باشد. ایشان شرحی بسیار جامع، دقیق و اصولی بر مثنوی شریف را آغاز کردند که متاسفانه جز بخشی از دفتر اول مثنوی به نگارش باقی آن توفیق نیافتند و روی در نقاب خاک کشیدند. اما همان مختصر شرحی که بر دفتر نخستین مثنوی نگاشتند چراغ راهی شد برای عاشقان این کتاب جلیل القدر و دیگر پژوهندگان.
سه کتاب دیگر علامه فروزانفر در باب مولانا که احادیث مثنوی و تصحیح کلیات شمس و تصحیح فیه ما فیه هستند، معروف اندیشه عاشقان کلام مولانا می باشند و بعد از خود نظیری نیافتند.
یکی از آثار گرامی استاد که کمتر به آن توجه شده و غبار محرومیت بر چهره آن نشسته، ترجمه کتاب کم حجم اما بسیار مهم و زیبای ابن طفیل است به نام زندهء بیدار . این کتاب فلسفی که به زبان عربی توسط این طفیل، فیلسوف مسلمان قرن ششم نگاشته شده اثری است فوق ابعاده تاثیرگذار که زیباترین و در عین حال مهمترین موضوعات فلشفه اجتماعی را به زبانی داستانگونه بیان می نماید. ترجمه این اثر که به عربی دشواری هم نگاشته شده بود، رادمردی را می طلبید


که هرکس مرد میدانش نبود و علامه روانشاد ما کمر همت بر بستند و این کتاب گرانسنگ را به زبان شیرین پارسی ترجمه کردند که امروزه در دست عاشقان فلسفه و تاریخ فلسفه اسلامی قرار دارد.
آثار قلمی علامه فروزانفر بسیارند و مجال ما اندک. در انتها فقط به اثر بزرگ دیگر ایشان اشاره می شود و آن هم کتاب درخور تحسین سخن و سخنوران است که در حقیقت تاریخی مختصر است از ادبیات پارسی. کتابی که به شکلی بسیار موجز به تاریخ ادبیات این سرزمین شعرخیز اشاره می کند.
این بود قطره ای از دریای آنچه در باب این بزرگمرد عرصه پژوهش ادب پارسی باید به نسل امروز هدیه می شد.
امید آن که عاشقان ادبیات پارسی با این دردانه تاریخ معاصر ما بیش از پیش انس بگیرند.
در هفته های بعدی باز هم به بزرگان دیگر عرصه تحقیق و پژوهش اشاراتی خواهیم داشت و بر روان بلند و نورانی ایشان درود می فرستیم.

مرتبط با این خبر

  • زبان فارسی

  • ماه پنهان است

  • چالش های این روزهای سازمان سینمایی

  • سفرنامه خوانی : سفر به لائوس

  • معمار مجتمع چهارسو در خشت و خیال

  • بررسی کتاب دیداری با اهل قلم

  • تشریح برنامه‌های جشنواره قصه‌گویی

  • نگاهی به معانی مختلف اراده (بخش اول)

  • « عقاید یک دلقک »

  • گفتگو با مازیار عصری در برنامه سروش