صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

نورالدین عبدالرحمان جامی، شاعر مشهور و بزرگ قرن نهم هجری و از نامهای درخشان آسمان ادبیات پارسی است.جامی در سال 817 هجری قمری در خراسان متولد شد.جامی از سلاطین بزرگ عهد خود با سلطان حسین بایقرا نزدیکی داشت و مورد احترام این سلطان بود.


دمی با جامی / قسمت اول

نوشته : ارسطو جنیدی

با درودی به بلندای دماوند پر برف ایران زمین بر شما فرزندان ایران و عاشقان زبان و ادبیات پارسی.
این هفته به سراغ شخصیت برجستهء دیگری از سلک اندیشمندان و هنرمندان گرامی میهن می رویم و سه جلسه ای را با او سپری خواهیم کرد.
نورالدین عبدالرحمان جامی، شاعر مشهور و بزرگ قرن نهم هجری و از نامهای درخشان آسمان ادبیات پارسی است.
جامی در سال 817 هجری قمری در خراسان متولد شد. تحصیلاتش در سمرقند و هرات صورت گرفت و با تصوف و عرفان و علوم ادبی و دینی به نحوی بسیار عمیق انس پیدا کرد و بعدها به مرتبه ارشاد و تربیت سالکان حق رسید و در سلک مرشدان طریقهء نقشبندیه درآمد و بعد از وفات سعدالدین کاشغری، خلافت نقشبندیان به او رسید.
جامی از سلاطین بزرگ عهد خود با سلطان حسین بایقرا نزدیکی داشت و مورد احترام این سلطان بود.
وفات این عارف بزرگ و شاعر توانا در سال 898 رخ داده است.
جامی شاعری عارف و محقق و ادیب ممتاز عصر خود است. جامی در قالب آثارش یک مقلد است. مقلد است در غزل و نثر نویسی از شیخ اجل سعدی، مقلد است در داستان سرایی از حکیم نظامی گنجه ای. اما یک مقلد بسیار بسیار موفق و قابل تحسین. او را همچون امیرخسرو دهلوی و اسدی طوسی باید یکی از موفق ترین پیروان و مقلدان فردوسی، نظامی و سعدی به شمار آورد.
برای مثال، از گلستان جاویدان شیخ اجل سعدی، تقلیدهای بسیاری شده است اما بدون شک بهترین این تقلیدها و نظیره گویی ها، بهارستان جامی است.
از پنج گنج نظامی نیز فراوان پیروی شده اما هفت اورنگ جامی از همهء آنها به مراتب بهتر و موفق تر است.
آثار جامی بسیار زیاد است و متنوع.
مهمترین اثر وی هفت اورنگ است که به مجموعهء هفت دفتر شعر او در قالب مثنوی اطلاق می شود و این دفترهای شعر به تقلید از خمسهء نظامی پدید آمده اند و نیز بوستان سعدی.
دیگر اثر مشهور جامی، چنان که نام برده شد، بهارستان است که به پیروی از گلستان سعدی نگاشته شده.
ذهنیت کلی اکثر ما این است که تقلید نهایتاً دایره ای محدود دارد و یک شاعر مقلد هرگز نمی تواند به عظمت شاعران و نویسندگانی دست پیدا کند که سعی در تقلید از آنها کرده است. این سخن بسیار درست و بجاست. اما یک گوینده مقلد اگر زبان و بیانی نیرومند و تخیلی خلاق داشته باشد می تواند قمری باشد که به گِرد ستاره ای می چرخد و هرگاه که آن ستاره دیده شود قمر آن نیز دیده خواهد شد.
امتیاز بزرگ جامی در مقایسه با دیگر مقلدان آثار نظامی و سعدی و فردوسی همین است. جامی کلامی شیرین، ساده و روان دارد و نیز قصه گویی بسیار خوب و خوش صحبت است. این امتیاز اخیر، یعنی توان او در قصه گویی سبب می شود باقی ضعفهای او در شعر چندان مجال بروز پیدا کنند.
برای حسن ختام بحث امروز قطعه ای بسیار شیوا و شیرین از مثنوی ((لیلی و مجنون)) را که یکی از هفت دفتر هفت اورنگ است و به تقلید از لیلی و مجنون نظامی سروده شده، نقل می کنیم و در هفته بعد نیز قطعات دلکش دیگری را از این خاتم الشعرای ارجمند میهنمان پیشکش عاشقان ادبیات خواهیم کرد :

دید مجنون را یکی صحرا نورد

در میان بادیه بنشسته فرد

ساخته بر ریگ ز انگشتان قلم

می زند حرفی به دست خود رقم

گفت ای مفتون شیدا چیست این

می نویسی نامه سوی کیست این

هر چه خواهی در سوادش رنج بُرد

تیغ صرصر خواهدش حالی ستُرد

کی به لوح ریگ باقی ماندش

تا کسی دیگر پس از تو خواندش

گفت شرح حسن لیلی می دهم

خاطر خود را تسلی می دهم

می نویسم نامش اول وز قفا

می نگارم نامه عشق و وفا

نیست جز نامی ازو در دست من

زان بلندی یافت قدر پست من

ناچشیده جرعه ای از جام او

عشقبازی می کنم با نام او

مرتبط با این خبر

  • « آن بیست و سه نفر »

  • « سفرنامه برادران شرلی »

  • فراخوان هشتمین جایزۀ ادبی پروین­ اعتصامی

  • درباره کتاب «پنجه بر دیوار» بیشتر بشنوید

  • ایثار و از خودگذشتگی در فرهنگ مردم

  • نقد و بررسی نمایش رومولیت در جادوی صحنه

  • نام آوران ایران زمین: گفتگو با دکتر جلال الدین رفیع فر

  • نشست نقدوبررسی کتاب «اخضر احمر» برگزار شد

  • افلاطون (بخش دوم)

  • شهر سوخته در خراسان