صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

«دستور الوزاره» تالیف محمود بن محمد بن حسین اصفهانی درگذشته در سده ششم یا هفتم هجری قمری به فارسی است. کتاب برای عمید الدین ابو نصر اسعد ابرزی که وزیری دانشمند و مسلط به زبان عربی و فارسی بود، تهیه و تنظیم شده است .

نویسنده: باقر خلیلی

دستور الوزاره» تالیف محمود بن محمد بن حسین اصفهانى درگذشته در سده ششم یا هفتم هجرى قمرى به فارسى است. کتاب براى عمید الدین ابو نصر اسعد ابرزى که وزیرى دانشمند و مسلط به زبان عربى و فارسى بود، تهیه و تنظیم شده است تا او را در امر وزارت و مملکت‏ دارى، چراغ راه باشد.
کتاب با پیشگفتار محقق کتاب رضا انزابی ‏نژاد آغاز شده است. بعد از آن مقدمه ‏اى از مولف ، در ١٠ باب تدوین شده است.
این اثر مانند بسیارى از نمونه ‏ها و همانند هایش بیشتر جنبه اخلاقى و تهذیبى دارد و براى نرمش خوى امیر و وزیر و درباریان به گفتن احوال پیامبر اسلام "ص" و امام حسن و امام حسین "ع" و اصحاب پرداخته است و نیز از حکایات خلفا استشهاد مى کند و از این رو بیش از آن که کتابی تاریخى باشد اخلاقى و پندنامه است . شاهد های فراوان از آیات قرآن و اخبار و احادیث پیامبر و صحابه و شعر فارسى به‏ ویژه نظامى و عربى مخصوصاً جاحظ، متنبى و ابونواس، نشان از آگاهى مؤلف به علوم دینى و ادبى و تاریخى دارد و مانند بسیارى کتاب های از این دست چون تحفه الملوک، آثار الوزراء عقیلى، جوامع الحکایات و سیاست‏نامه است . باب دهم کتاب ناتمام است نام کاتب و تاریخ کتابت با این جمله: «شریف و وضیع ...» تمام می ‏شود. به روشنی نمی ‏توان تاریخ تالیف دستور الوزارء را دانست اما از ننشانه هایی می ‏توان تخمین زد که کتاب میان سال 5٩5 تا 6١٠ ق یا قسمتى از آن قبل از 5٩5 و ابوابى بعد از این تاریخ تدوین شده است؛ در هر صورت تاریخ تدوین از 6١٠ فراتر نمی رود. با توجه به این که مؤلف در خدمت اتابک سعد زنگى بوده و بخشى از کتاب دستور الوزاره را به او و وزیرش عمیدالدین اسعد ابزرى اختصاص داده است و با این نگرش که کرمان در سال 5٩٩ قمری جزو فارس و قلمرو حکومت اتابکان فارس بوده است ، تدوین کتاب باید در این تاریخ باشد. باب اول کتاب در سبب تالیف کتاب و شیوه رتبه و ذکر حال مصنف است . در باب دوم به ذکر کمال فضل و فضایل ملک الوزراء و شمایل و لطایف خصایل وى پرداخته است. باب سوم درباره فقیر و محتاج بودن پادشاه جهانگشا به وزیر صاحب راى او سخن می گوید. باب چهارم در ذکر بزرگان از وزراست که در عقل کامل و در عدل صاحب اخلاق و کرامت بوده‏ اند. باب پنجم در فضل خلفا و اقبال ایشان بر اختیار وزراى با فضیلت و همچنین درباره اخبار و اشعارشان است. باب ششم در ذکر فضایل ملوک و اخبار و اشعار ایشان که در متن روزگار جاوید و همیشگى باقى مانده ‏اند. باب هفتم در بیدارى وزیر در خدمت شاه و مراعات اوقاتش در حال سخط و رضاست. باب هشتم در باره هدیه دادن و آنچه شایسته پادشاه است. باب نهم درباره نشر فضایل و محصورکردن رذائل است و باب دهم در اوصاف حمیده است که وزراى گذشته به طریق آن به خدمت ملوک مى‏رسیده ‏اند. متن کتاب بسیار ادبى است و از اصطلاحات و لغات مشکلى استفاده شده است که فهم مطالب آن براى خوانندگان بدون آشنایى با چنین کتاب هایی دشوار خواهد بود.

مرتبط با این خبر

  • ویژه برنامه سی‌وششمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر از رادیو فرهنگ

  • برنامه های روز هشتم سی و سومین جشنواره بین المللی موسیقی فجر

  • « گربه سیاه»

  • قائم‌مقام سی و ششمین جشنواره تئاتر فجر در جادوی صحنه

  • گفتگو با غزل تاجبخش در رادیو فرهنگ

  • آداب شب نشینی در فرهنگ مردم

  • آداب شب نشینی در فرهنگ مردم

  • آخرین رویدادهای جشنواره موسیقی فجر هر شب در نیستان

  • فلسفه یونان

  • « خواب آلود »