صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

روزگار حافظ دوره ی چیرگی ریا و نیرنگ بوده و ریاکاری حافظ را چنان آورده است که هر سختی و ناروایی دیگری در برابر آن برایش اندک و تحمل پذیر بوده .و...

نویسنده : باقر خلیلی

ریا از واژه های پر بسامد و ناخوشایند در شعر حافظ و در لغت به معنی تظاهر به نیکوکاری و پاکدامنی برای جلب نظر مردم است یعنی کار نیکو کردن برای دیدن مردم ، نه رضای خدا .
از آن جا که حافظ در ستیز با زهد ریا و صوفی ریا کار است به سمبل های آنان یعنی خرقه و سجاده و تسبیح و دلق و ... هم می تازد ؛
صوفی بیا که خرقه ی سالوس بر کشیم
وین نقش زرق را خط بطلان به سر کشیم
نذر و فتوح صومعه در وجه می نهیم
دلق ریا به آب خرابات برکشیم
بیرون جهیم سرخوش و از بزم صوفیان
غارت کنیم باده و شاهد به بر کشیم
سالوس هم مترادف ریا کاری و ریاست و حافظ چه رندانه نذر فتوح صومعه را حرام دانسته که باید هزینه ی حرام دیگر یعنی « می » شود و چه آشکارا نشان داده که در خانقاه (بزم صوفیان) باده و شاهد چندان زیادست که می توان غارت کرد .
حافظ برای تعریض به صوفی گاهی خود را به جای او می نهد و به گونه ای همزاد پنداری می کند :
حافظ این خرقه بینداز مگر جان ببری
کاتش ، از خرقه سالوس و کرامت برخاست
و :
جام می ، گیرم و از اهل ریا دور شوم
یعنی از اهل جهان پاکدلی بگیزینم
و:
حافظ این خرقه که داری تو ، ببینی فردا
که چه زنار ز زیرش به دعا بکشایند .
یعنی که صوفی خرقه پوش حتی مسلمان نیست و در رستاخیز رسوا خواهد شد .
و سخن آخر اینکه حافظ در سراسر عمر و هنگام تاختن به ریاکاران این سخن پیامبر اکرم (ص) را در گوش داشته است که : « ریا شرک اصغر است »
آنچه گفتیم با چشم پوشی از ایهام شعر حافظ و معنی و تفسیر عارفانه و صوفیانه است .
حافظ به تعبیرهای گوناگون به صوفی تاخته است :
خرقه پوشی من از غایت دینداری نیست
پرده ای بر سر صد عیب نهان می پوشم
که بدین گونه صوفی را با عیب پنهانی مظهر ریا می نماید :
خدا را کم نشین با خرقه پوشان
رخ از رندان بی سامان مپوشان
در این خرقه بسی آلوگی هاست
خوشا وقت قبای می فروشان
در این صوفی وشانم دردی ندیدم
که صافی باد عیش دُرد نوشان
بگذاریم و بگذریم .
والسلام.

مرتبط با این خبر

  • « الا یا ایها الساقی ادر کاساَ و ناولها »

  • « تعزیه ، از گذشته تا امروز »

  • « سجده با پیشانی سوراخ»

  • قیام امام حسین (ع) به روایت دکتر رجبی دوانی

  • معرفی کتاب «نامه رسان» در چاپ اول

  • بررسی «باغ سبز» گفتارهایی در باب شمس و مولانا

  • درس ها و عبرت های قیام عاشورا

  • تلفن هوشمند؛ این آینه جیبی

  • قیام امام حسین (ع) به روایت دکتر رجبی دوانی

  • معرفی کتاب «نامه رسان» در چاپ اول